AI Governance
Simpele Uitleg
AI governance is het geheel aan regels, processen en afspraken waarmee een organisatie bepaalt hoe ze AI verantwoord gebruiken. Het is vergelijkbaar met hoe een bedrijf een financieel beleid heeft: wie mag wat uitgeven, welke controles zijn er, en wie is verantwoordelijk als het misgaat? Maar dan voor AI-systemen. Sinds de EU AI Act is dit niet meer vrijblijvend — organisaties moeten aantoonbaar grip hebben op hun AI-gebruik.
Technische Definitie
AI governance omvat het beleid, de processen en de technische controles voor de volledige levenscyclus van AI-systemen: ontwerp, training, deployment, monitoring en uitfasering. Drie internationale kaders zijn leidend: het NIST AI Risk Management Framework (vier functies: Govern, Map, Measure, Manage), ISO/IEC 42001 (certificeerbare standaard voor AI-managementsystemen, gepubliceerd december 2023), en de EU AI Act compliance-eisen. Volgens PwC werkt 77% van de organisaties aan AI governance, maar heeft slechts 29% een volledig plan. De wet vereist onder meer een AI-inventaris, risicobeoordelingen per systeem, technische documentatie, en continue monitoring na deployment.
Waarom Dit Belangrijk Is
AI governance is het verschil tussen "we gebruiken AI" en "we gebruiken AI op een manier die we kunnen verantwoorden". Zonder governance weet je niet welke AI-tools medewerkers gebruiken (shadow AI), welke risico's die meebrengen, en wie verantwoordelijk is als het misgaat.
De urgentie is concreet. De EU AI Act is gefaseerd van kracht: AI-geletterdheid sinds februari 2025, GPAI-regels sinds augustus 2025, hoog-risico eisen vanaf augustus 2026. Boetes lopen op tot 7% van de omzet. Maar het gaat niet alleen om boetes — een AI-systeem dat discrimineert bij werving of foute medische adviezen geeft, schaadt echte mensen en je reputatie.
Voor bedrijven die AI breed willen inzetten, is governance de basis. In de AI als Teamsport training leren teams hoe ze AI-governance praktisch opzetten. De ChatGPT, Claude & Gemini Masterclass helpt met verantwoord AI-gebruik op individueel niveau.
Hoe Het Werkt
AI governance implementeer je in zes stappen die samen een continu proces vormen.
Stap één is je AI-inventaris: breng in kaart welke AI-systemen je organisatie gebruikt. Niet alleen de officieel aangeschafte tools, maar ook de ChatGPT-accounts die medewerkers zelf gebruiken (shadow AI). Per systeem documenteer je het doel, de data die het verwerkt, en wie het gebruikt.
Stap twee is risicobeoordeling: classificeer elk systeem volgens de risiconiveaus van de EU AI Act. Is je CV-screeningtool hoog-risico? Valt je chatbot onder beperkt risico? Dit bepaalt welke eisen gelden.
Stap drie is beleidsontwikkeling: formuleer regels voor AI-gebruik. Welke data mag wel en niet in AI-systemen? Wie beoordeelt de output? Wanneer is menselijk toezicht verplicht?
Stap vier is technische controles: implementeer guardrails, monitoring, toegangscontroles en auditlogs.
Stap vijf is compliance-mapping: koppel je governance aan de relevante kaders — EU AI Act, eventueel ISO 42001, sectorspecifieke regels.
Stap zes is continue monitoring: AI-systemen veranderen, regelgeving evolueert. Governance is geen eenmalig project maar een doorlopend proces met regelmatige evaluaties.
Use Cases
Organisatiebrede AI-inventaris
Een middelgroot bedrijf ontdekt via een inventarisatie dat 47 medewerkers verschillende AI-tools gebruiken, waarvan 12 niet formeel goedgekeurd. Door alle tools in kaart te brengen, risico's te beoordelen en beleid op te stellen, krijgt het management grip op AI-gebruik.
Hoog-risico compliance
Een bank die AI inzet voor kredietbeoordeling moet voldoen aan de strengste eisen. AI governance zorgt voor de vereiste risicoanalyse, technische documentatie, menselijk toezicht en conformiteitsbeoordeling. Zonder governance is compliance onmogelijk.
Cross-team AI-beleid
Marketing gebruikt AI voor content, HR voor CV-screening, finance voor analyse. Elke afdeling heeft andere risico's en regels. AI governance coördineert dit centraal. De AI als Teamsport training helpt teams dit gezamenlijk op te zetten.
Verantwoording aan bestuur en toezichthouder
De Autoriteit Persoonsgegevens controleert in 2026 op AI-geletterdheid. Een goed governance-framework biedt de documentatie en processen die je kunt laten zien bij een controle.
Voorbeelden
ISO 42001 vs. NIST AI RMF
Verschil met data governance
Rollen in AI governance
Veelgemaakte Fouten
"Governance is alleen voor grote bedrijven"
Elke organisatie die AI gebruikt heeft governance nodig — de EU AI Act maakt geen uitzondering voor bedrijfsgrootte. Het niveau en de formaliteit verschillen, maar de basisstappen (inventarisatie, risicobeoordeling, beleid) gelden voor iedereen.
"We hebben een AI-beleid geschreven, dus we zijn klaar"
Een beleidsdocument zonder uitvoering is zinloos. Governance vereist actieve monitoring, regelmatige evaluatie, en aanpassing aan nieuwe technologieën en regelgeving. Het is een doorlopend proces, geen eenmalig project.
"IT regelt de AI governance wel"
AI governance is een organisatiebrede verantwoordelijkheid. IT implementeert de technische controles, maar juridisch beoordeelt compliance, HR evalueert bias-risico's in werving-AI, en het bestuur draagt de eindverantwoordelijkheid. Het is per definitie cross-functioneel.
Tools Die Dit Gebruiken
Veelgestelde Vragen
Waar begin ik met AI governance?
Hebben we een Chief AI Officer nodig?
Hoe verhoudt AI governance zich tot de AVG?
Is ISO 42001 certificering verplicht?
Gerelateerde Termen
Wil je deze term in de praktijk leren toepassen?