AI-Geletterdheid
AI Literacy (Artikel 4 EU AI Act)
Simpele Uitleg
AI-geletterdheid betekent dat je begrijpt wat AI doet, hoe het werkt, en welke risico's en kansen het biedt. Het is vergelijkbaar met digitale geletterdheid twintig jaar geleden: toen moest iedereen leren omgaan met e-mail en internet. Nu moet iedereen leren omgaan met AI-systemen. Sinds februari 2025 is dit een wettelijke verplichting onder de EU AI Act — elke organisatie moet ervoor zorgen dat medewerkers die met AI werken voldoende AI-geletterd zijn.
Technische Definitie
Artikel 4 van de EU AI Act definieert AI-geletterdheid als: "vaardigheden, kennis en begrip die aanbieders, gebruikers en getroffen personen in staat stellen om weloverwogen AI-systemen in te zetten en bewust te worden van de kansen en risico's van AI en de mogelijke schade die het kan veroorzaken." De verplichting geldt sinds 2 februari 2025 voor alle organisaties die AI ontwikkelen of gebruiken, ongeacht het risiconiveau van het AI-systeem. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft een vierfasenmodel gepubliceerd voor implementatie: identificeren, doelen stellen, implementeren, en evalueren.
Waarom Dit Belangrijk Is
Dit is geen vrijblijvend advies — het is wet. Sinds februari 2025 moeten alle Nederlandse organisaties die AI gebruiken hun medewerkers voldoende AI-geletterd maken. De Autoriteit Persoonsgegevens voert in 2026 gerichte controles uit.
Maar het gaat verder dan compliance. Een team dat AI begrijpt, gebruikt het effectiever en veiliger. Ze herkennen wanneer een LLM hallucineert, begrijpen waarom een prompt niet werkt, en weten welke taken wel en niet geschikt zijn voor AI. Zonder AI-geletterdheid gebruik je een krachtige tool als een dure typemachine.
Voor bedrijven die hun hele team AI-geletterd willen maken, is de AI als Teamsport training specifiek hiervoor ontworpen. Het dekt alle kennisgebieden die de wet vereist en is direct toepasbaar op de dagelijkse werkpraktijk.
Hoe Het Werkt
De Autoriteit Persoonsgegevens heeft een helder vierfasenmodel opgesteld dat elke organisatie kan volgen.
Fase 1 is identificeren: breng in kaart welke AI-systemen je organisatie gebruikt. Van ChatGPT in marketing tot een AI-chatbot in klantenservice tot algoritmes in HR-screening. Beoordeel ook de risico's voor medewerkers, klanten en de maatschappij.
Fase 2 is doelen stellen: bepaal wie welk niveau van AI-kennis nodig heeft. Een developer die AI-systemen bouwt heeft diepere kennis nodig dan een marketingmedewerker die ChatGPT gebruikt voor teksten. Maar beiden moeten de basics begrijpen.
Fase 3 is implementeren: integreer AI-geletterdheid in bestaande opleidingsprogramma's. Dit is geen eenmalige workshop maar doorlopende ontwikkeling, want AI verandert snel. Stel governance en toezicht in.
Fase 4 is evalueren: meet regelmatig of de kennis op peil is en pas je programma aan op nieuwe regelgeving en technologische ontwikkelingen. De wet vraagt expliciet om een proportionele aanpak — het niveau moet passen bij de rol, de technische achtergrond, en de context waarin AI wordt ingezet.
Use Cases
Organisatiebrede AI-training
Een middelgroot bedrijf met 200 medewerkers brengt eerst in kaart wie welke AI-tools gebruikt. Vervolgens krijgt het management een strategische sessie, krijgen teams praktische training per afdeling, en worden AI-champions aangesteld die collega's ondersteunen. De AI als Teamsport training volgt precies dit model.
HR-compliance bij werving
Een HR-afdeling gebruikt AI voor CV-screening. Onder de AI Act is dit hoog-risico. HR-medewerkers moeten begrijpen hoe het algoritme werkt, welke biases het kan hebben, en wanneer menselijk ingrijpen nodig is. De AI voor HR training behandelt dit specifiek.
Klantenservice teams
Medewerkers die een AI-chatbot beheren moeten begrijpen wanneer de bot fouten maakt, hoe ze de output controleren, en wanneer ze moeten escaleren naar menselijke afhandeling. De AI voor Support teams training biedt hiervoor concrete handvatten.
Management en besluitvorming
Directieleden die besluiten over AI-investeringen moeten de risico's en mogelijkheden begrijpen op strategisch niveau. Niet de technische details, maar wel de impact op compliance, reputatie, en bedrijfsvoering.
Voorbeelden
Wat de AP verwacht
Proportionele aanpak
Vergelijking met AVG-awareness
Veelgemaakte Fouten
"Eén workshop is genoeg"
AI verandert razendsnel. Wat je team in januari leert over GPT, kan in juni achterhaald zijn. De wet vraagt om doorlopende ontwikkeling, niet om een eenmalig afvinkmoment. Integreer AI-geletterdheid in je reguliere opleidingsprogramma.
"Dit geldt alleen voor IT-medewerkers"
De verplichting geldt voor alle medewerkers die met AI werken of erdoor worden beïnvloed. Dat omvat marketing, sales, HR, finance, management — vrijwel iedereen in een modern bedrijf. Ook externe medewerkers en leveranciers vallen eronder.
"We gebruiken alleen minimaal-risico AI, dus dit is niet relevant"
Artikel 4 geldt voor alle risiconiveaus, inclusief minimaal risico. Zelfs als je alleen ChatGPT gebruikt voor e-mails, moeten je medewerkers de basics begrijpen: wat AI kan, wat de risico's zijn, en hoe je het verantwoord gebruikt.
Tools Die Dit Gebruiken
Veelgestelde Vragen
Wanneer moet mijn organisatie AI-geletterd zijn?
Wat is het minimale kennisniveau?
Hoe bewijs ik dat mijn organisatie voldoet?
Geldt AI-geletterdheid ook voor het management?
Gerelateerde Termen
Wil je deze term in de praktijk leren toepassen?