Modellen & abonnementen
Kies in vijf minuten het abonnement dat bij je past, zonder te veel te betalen.
- Wat kost ChatGPT Plus in Nederland?
- Is ChatGPT gratis genoeg voor dagelijks gebruik?
- Wat is het verschil tussen Sol, Terra en Luna?
Bespreek jouw AI-trainingbehoeften in een gratis gesprek van 30 minuten
Agenda wordt geladen...
Laatst bijgewerkt:
Alles over ChatGPT op één plek: werkmodi, functies, commands, modellen en prijzen.
Wat is ChatGPT precies?
ChatGPT is de AI-assistent van OpenAI en met zo'n 900 miljoen wekelijkse gebruikers de meest gebruikte AI-tool ter wereld. In 2026 is het geen losse chatbot meer, maar één applicatie met drie werkmodi: Chat voor gesprekken, Work voor agentische taken die af moeten, en Codex voor code. Deze gids loopt alle onderdelen langs, van geheugen tot slash commands en van modellen tot prijzen.
En wat leer ik hier?
Meer uit ChatGPT halen dan de gemiddelde gebruiker. Je leert welk abonnement bij je past en welk model je wanneer kiest, maar vooral het praktische werk: prompts die werken, je eigen commando's en skills bouwen, taken automatisch laten draaien en je geheugen goed instellen. Elke pagina eindigt met stappen die je vandaag kunt zetten.
GPT-5.6
actueel sinds 9 juli 2026
v.a. €8/mnd
instap met ChatGPT Go
5.000 tekens
custom instructions (betaald)
24 commands
in de desktop-app
De basis

ChatGPT is de AI-assistent van OpenAI: je stelt in gewone taal een vraag of geeft een opdracht, en een taalmodel schrijft het antwoord. In 2026 is het geen losse chatbot meer maar één applicatie met drie werkmodi, Chat voor gesprekken, Work voor taken die af moeten en Codex voor code, met daaromheen geheugen, websearch, beeldgeneratie, spraak en koppelingen met je eigen tools.
OpenAI meldde in februari 2026 900 miljoen wekelijkse gebruikers. Het marktaandeel ligt tussen 46% en 54%, afhankelijk van of je apps of webbezoeken meet. In Nederland is de adoptie op kantoor lager dan het gevoel suggereert: volgens het CBS gebruikte 22,7% van de bedrijven met tien of meer werknemers in 2024 AI-technologie.
ChatGPT knipt je tekst in tokens (gemiddeld driekwart woord) en voorspelt telkens het volgende stukje tekst. Alles wat in één gesprek meetelt, past in het contextvenster: bij GPT-5.6 ruim een miljoen tokens, ofwel zo'n 700.000 Nederlandse woorden. Twee gevolgen. Eén: het model weet alleen wat in dat venster staat plus wat het uit training, geheugen en websearch haalt. Twee: het kan met volle overtuiging iets verzinnen, een hallucinatie. Controleren op feiten blijft dus jouw werk.
Geen tool hernoemt zo hard als deze. Op 9 juli 2026 gingen Chat, Work en Codex samen in één desktop-app, verving ChatGPT Work de oude agent mode en werd de App Directory de Plugin Directory. Canvas verdween in mei 2026 en leeft door als writing blocks en code blocks in de chat zelf; het geheugen draait sinds juni op Dreaming. Zoek je op een naam uit 2024 of 2025, dan kom je bijna altijd bij iets uit dat inmiddels anders heet. Deze gids houdt die naamketens bij.
Modellen
ChatGPT draait op twee smaken: GPT-5.5 Instant voor snelle dagelijkse vragen, en de GPT-5.6-familie (Sol, Terra en Luna) voor denkwerk. Je kiest sinds 9 juli 2026 geen model meer maar een denkniveau: Instant, Medium, High, Extra High of Pro.
Sol is het vlaggenschip voor de moeilijkste taken: complexe code, onderzoek en lange agentische opdrachten. Het drijft in ChatGPT de niveaus Medium tot en met Pro aan, plus ChatGPT Work. Terra is het gebalanceerde werkpaard voor hoog volume, en het model waarop Free en Go in Work en Codex draaien. Luna is de snelle, goedkope variant die je vooral via de API tegenkomt. Alle drie hebben ruim een miljoen tokens context en kennis tot 16 februari 2026.
Op Free en Go chat je op Instant; de Sol-niveaus blijven daar dicht. Plus (€23 per maand) opent Medium en High, Pro (vanaf €103) daarnaast Extra High en Sol Pro. Op betaalde abonnementen schakelt ChatGPT zelf op als je vraag meer denkwerk vraagt; dat zet je uit via Configure in de kiezer. Vuistregel: Instant voor herschrijven en samenvatten, Medium voor analyses en code, High voor werk dat in één keer goed moet, Extra High en Pro alleen voor taken die minuten mogen duren.
Die zijn er niet meer. GPT-4o, GPT-4.1, o4-mini en het originele GPT-5 verdwenen op 13 februari 2026 uit ChatGPT, GPT-5.1 in maart, GPT-5.2 en GPT-4.5 in juni; o3 volgt op 26 augustus 2026. Je oude gesprekken blijven gewoon staan en lopen bij voortzetting automatisch door op een actueel model, dus je hoeft niets te doen.
Apps
ChatGPT is er als website (chatgpt.com), als desktop-app voor macOS en Windows, als mobiele app en als CLI plus IDE-extensie voor programmeerwerk. Ze delen je account en je gesprekken, maar niet alle functies: sinds juli 2026 kan de desktop-app het meest.
Nieuwe functies landen vrijwel altijd eerst op chatgpt.com. Hier zitten Projects, Custom GPT's @-mentionen, de Plugin Directory en de Scheduled-pagina voor geplande taken. Wat je hier niet hebt: Plan mode als schakelaar en Voice binnen Work.
Sinds 9 juli 2026 zitten Chat, Work en Codex in één venster, met zo'n 24 officieel gedocumenteerde slash commands (/model, /plan, /goal, /task, /review, /compact). Alleen hier werkt Work rechtstreeks in mappen op je computer, kan computer use in de achtergrond klikken en typen, en werkt ChatGPT Voice binnen Work en Codex (sinds 23 juli). Ook Free en Go krijgen op desktop beperkte Work-toegang, op het Terra-model.
Work-taken die je op je laptop start, draaien in de cloud door en volg je vanaf je telefoon. Camerabeeld en scherm delen zitten voorlopig alleen in de Advanced-spraakmodus van de mobiele app. Wie code schrijft, gebruikt Codex in de terminal of als IDE-extensie: dezelfde agent, eigen commandoset. Zie de Codex-sectie verderop.
Functies
Vijf functies leveren voor de meeste mensen het grootste verschil op: geheugen, custom instructions, Deep Research, bestandsanalyse en geplande taken. Ze staan allemaal aan of een klik verwijderd, en de meeste gebruikers laten ze onbenut liggen.
Sinds 4 juni 2026 draait het geheugen op Dreaming: een achtergrondproces dat je gesprekken, bestanden en gekoppelde apps samenvat tot één bewerkbare Memory Summary, te beheren onder Settings, Personalization, Memory. Zet daarnaast je custom instructions goed: sinds 15 juli 2026 mag dat op alle betaalde abonnementen 5.000 tekens zijn (Free en Go 1.500), genoeg voor je rol, je bedrijf, je doelgroep, je toon en je eigen afgesproken commando's. Dit is de goedkoopste vorm van prompt engineering die er bestaat: één keer invullen, elke chat profiteert.
Deep Research zoekt 5 tot 30 minuten zelfstandig, leest bronnen en levert een rapport met citaties, exporteerbaar naar Word, PDF of Markdown. Je start het met /Deepresearch of via het plusmenu. Belangrijk: het stelt eerst een onderzoeksplan voor. Loop dat na, schrap wat je niet nodig hebt en maak vage stappen concreet, want daar zit het verschil tussen een bruikbaar rapport en veertig pagina's ruis. Via Manage sites beperk je het onderzoek tot bronnen die je vertrouwt.
Sleep een spreadsheet of PDF in de chat en Advanced Data Analysis (de functie die iedereen nog Code Interpreter noemt) schrijft echte Python om te rekenen in plaats van te schatten. Limieten: 512 MB per bestand, spreadsheets tot ongeveer 50 MB. Beeld draait sinds april 2026 op Images 2.0 met een ingebouwde editor, spraak sinds 8 juli op Live, dat luistert terwijl het praat. Dat is multimodaal werken: tekst, tabel, beeld en stem in hetzelfde gesprek.
Geplande taken hebben sinds 17 juni 2026 een eigen Scheduled-pagina in de zijbalk. Twee soorten: terugkerende opdrachten ("elke maandag 8:00 een overzicht van AI-nieuws in mijn sector") en monitoringtaken die alleen melden als er echt iets veranderde. Aantallen: Go 3 actieve taken, Plus 5, en Pro, Business en Enterprise 15; Free heeft geen toegang. Eén valkuil: verwijder je de bijbehorende chat, dan pauzeert de taak.
Work
ChatGPT Work is sinds 9 juli 2026 de agentische werkmodus en de opvolger van agent mode. Je geeft een briefing, Work maakt een plan en werkt vervolgens minuten tot uren zelfstandig door op een cloud-machine, ook als je je laptop dichtklapt. Het resultaat is geen chatantwoord maar een bestand: een spreadsheet met werkende formules, een presentatie, een rapport.
Work is een AI-agent en die brief je anders dan een chat. OpenAI's eigen best-practices-gids gebruikt een vierdeling die werkt: Goal (wat moet er ontstaan), Context (welke bestanden, apps en voorbeelden tellen mee), Constraints (huisstijl, bedragen ex btw, Nederlands) en Done when (wanneer is het af en hoe controleer je dat). Een briefing die die vier mist, levert werk op dat je alsnog zelf moet overdoen.
In de desktop-app activeer je Plan mode met /plan of Shift+Tab: Work bouwt eerst een stappenplan dat jij goedkeurt. Op web en mobiel bestaat die schakelaar niet, maar zet je hetzelfde in je briefing ("maak eerst een stappenplan en wacht op mijn akkoord"). Daarbovenop draait Auto-review, waarbij zwaardere modellen belangrijke acties met gekoppelde tools beoordelen voordat ze gebeuren. Dit is human in the loop als ontwerpkeuze, en bij agentisch werk in je mail en CRM wil je die remmen aan hebben.
Work en Codex delen één gebruikspool, met richtbedragen per rollend venster van vijf uur: op Plus en Business indicatief 10 tot 100 Sol-berichten, op Pro een veelvoud daarvan. Op web en mobiel is Work voorbehouden aan betaalde abonnementen; op desktop krijgen ook Free en Go beperkte toegang op Terra. De vaste maandtegoeden uit 2025 bestaan niet meer.
Zakelijk & AVG
Op de consumentenabonnementen (Free, Go, Plus en Pro) mag OpenAI je gesprekken standaard gebruiken om modellen te trainen, tot je dat uitzet. Op de zakelijke producten (Business, Enterprise, Edu en de API) gebeurt dat nooit standaard. Zodra er persoonsgegevens of vertrouwelijke bedrijfsinformatie door ChatGPT gaan, vraagt de AVG om een verwerkersovereenkomst, en die biedt OpenAI alleen op die zakelijke producten.
Settings, Data Controls, en zet "Improve the model for everyone" uit. De opt-out werkt alleen vooruit: wat al in een eerdere trainingsronde zat, komt er niet uit. Let ook op de duimpjes, want feedback geven kan een heel gesprek alsnog voor training aanmerken. Voor eenmalige gevoelige vragen is de Temporary Chat de snelste route: geen geschiedenis, geen geheugen, geen training, al bewaart OpenAI om veiligheidsredenen tot 30 dagen een kopie. Geheugen en training zijn twee losse schakelaars.
ChatGPT Business (voorheen Team, €21 per gebruiker per maand bij jaarfacturatie) is het zakelijke minimum: geen training op je data, een verwerkersovereenkomst die je self-service tekent, SOC 2 Type 2 en beheer over retentie. Enterprise voegt toe wat compliance-afdelingen vragen: audit logs via de Compliance API, EU-dataresidentie in tien regio's, SCIM en desgewenst eigen encryptiesleutels. Zet één ding vooraf in je AI-beleid: op een zakelijke workspace kunnen admins gesprekken van leden inzien, exporteren en verwijderen. Dat is een compliance-feature, maar niemand hoort er achteraf achter te komen.
De Autoriteit Persoonsgegevens is duidelijk: persoonsgegevens invoeren in een AI-chatbot tegen de interne afspraken in ís een datalek, met meldplicht binnen 72 uur. Geen theorie: gemeente Eindhoven meldde in oktober 2025 dat grote aantallen bestanden met persoonsgegevens naar openbare AI-sites waren gestuurd. De pijnlijkste les zat in de logging, die maar 30 dagen terugging, waardoor niet was vast te stellen wat er dáárvoor was gelekt. Regel logging en afspraken vóórdat er iets misgaat.
De EU AI Act raakt je op drie momenten. Sinds 2 februari 2025 gelden de verboden praktijken en artikel 4: werkgevers moeten zorgen dat medewerkers die AI inzetten er voldoende van begrijpen, ofwel AI-geletterdheid. Vanaf 2 augustus 2026 gelden de transparantieplichten van artikel 50 (mensen moeten weten dat ze met AI praten, AI-content moet machineleesbaar gemarkeerd zijn) en kan de Europese Commissie aanbieders van grote modellen beboeten. De zware hoog-risicoverplichtingen zijn via de Digital Omnibus juist uitgesteld naar uiterlijk december 2027.
Volgens Cyberhaven loopt 73,8% van het zakelijke ChatGPT-gebruik via privéaccounts, en was 27,4% van de bedrijfsdata die medewerkers in AI-tools stopten gevoelig. Tegelijk heeft volgens IBM 63% van de organisaties nog geen AI-governancebeleid, terwijl één op de vijf al een datalek had via schaduw-AI, met gemiddeld $670.000 extra kosten. Verbieden werkt niet; faciliteren met een zakelijk account en heldere afspraken wel.
Codex
Codex is OpenAI's agent voor programmeerwerk: één systeem dat je bedient via de terminal, een IDE-extensie, de cloud en sinds juli 2026 ook de ChatGPT desktop-app. Sinds februari 2026 zit Codex bij élk ChatGPT-abonnement, ook Free en Go, met lagere limieten.
Waar Chat je een antwoord geeft, werkt Codex in je repository: bestanden lezen, wijzigingen voorstellen, tests draaien en een review teruggeven. Dat is agentic coding: de agent werkt in stappen door aan een doel in plaats van per prompt één blok code uit te spugen. Je legt projectcontext vast in een AGENTS.md, die je met /init genereert, en stuurt Codex met commando's als /model, /permissions, /diff en /review.
De oude custom prompts zijn sinds januari 2026 gedeprecieerd; de opvolger heet skills: herbruikbare werkinstructies in het open SKILL.md-formaat die je met $skill-naam aanroept en met je team deelt. Ze zijn uitwisselbaar met andere tools die dezelfde standaard volgen. Eigen systemen koppel je via MCP, de open standaard die inmiddels bij de Linux Foundation is ondergebracht.
Codex en Work delen dezelfde gebruikspool, dus een zware codeersessie eet van hetzelfde tegoed als je Work-taken. Het standaardmodel is gpt-5.3-codex; de bliksemsnelle Spark-variant zit alleen op Pro. En de computer use-functie op macOS en Windows was bij lancering niet beschikbaar in de EER, dus controleer de actuele status voordat je er een proces op bouwt.
Grenzen

Een eerlijke gids benoemt ook wat niet werkt. Vijf beperkingen die je moet kennen voordat je een werkproces op ChatGPT bouwt, en die geen enkele marketingpagina je vertelt.
GPT-5.5 Instant maakt volgens OpenAI's eigen meting op medische, juridische en financiële vragen ruim de helft minder gehallucineerde beweringen dan zijn voorganger. Maar bij GPT-5.6 ging de hallucinatiegraad juist licht omhoog. Behandel elk feit, cijfer, citaat en bronvermelding als een concept dat je natrekt, zeker als het over wet- en regelgeving of over geld gaat.
Sol wint nipt op terminalwerk (Terminal-Bench 2.1: 88,8%), maar scoort op SWE-Bench Pro 64,6% waar Claude ruim 80% haalt. Wie vooral schrijft en redigeert, kiest in de praktijk vaak alsnog een ander model. Bedenk daarbij dat benchmarkscores grotendeels van de makers zelf komen: onze vergelijking zet ze naast praktijkervaring.
Publiek publiceren van Sites was bij de lancering niet beschikbaar in de EER, de Dreaming-uitrol begon in de Verenigde Staten en geheugenbronnen als Files en Gmail zijn hier niet beschikbaar. Ga er nooit vanuit dat een aangekondigde functie hier op dezelfde dag werkt.
In één jaar verdween Canvas, stopte Pulse, werd Agent Builder gedeprecieerd (definitief einde 30 november 2026), sloot de Sora-consumentenapp en werd het einde van de Atlas-browser aangekondigd. Bouw je proces daarom niet op één knop, maar op iets wat je kunt verplaatsen: een goede prompt, een gedocumenteerde afspraak of een skill.
Zodra een agent in je mail, Drive of CRM mag, wordt prompt injection reëel: kwaadaardige tekst in een document of op een webpagina die de agent tot onbedoelde acties verleidt. OpenAI's eigen regels: typ nooit wachtwoorden in een prompt, zet alleen de apps aan die de taak nodig heeft en vermijd vage opdrachten als "check mijn mail en handel alles af".
Acht onderdelen die dieper gaan dan het overzicht hierboven, elk gebouwd rond vragen die mensen letterlijk aan Google en ChatGPT stellen.
Kies in vijf minuten het abonnement dat bij je past, zonder te veel te betalen.
Waar zit wat? Web, desktop en mobiel verschillen meer dan je denkt.
De acht functies die je dagelijks tijd besparen, met de instellingen erbij.
Geef een briefing en krijg een kant-en-klare spreadsheet, presentatie of rapport terug.
Koppel ChatGPT aan je eigen tools en werk met skills, zonder developer te zijn.
Gebruik ChatGPT op werk zonder dat bedrijfsdata in de trainingsdata belandt.
Sinds 2026 staan er advertenties in ChatGPT. Zo werkt het, aan beide kanten.
Eigen gids binnen deze gids
Zit al in je abonnement, ook bij Free. De vraag is of je hem al gebruikt.
De volledige tijdlijn van 2026 staat op Modellen & abonnementen.
Elke claim in deze gids is te herleiden. Dit zijn de plekken waar we zelf kijken.
Officiële documentatie
ChatGPT is de AI-assistent van OpenAI, gebaseerd op grote taalmodellen. Je stelt in gewone taal een vraag of geeft een opdracht en krijgt tekst, code, tabellen of afbeeldingen terug. In 2026 bestaat ChatGPT uit drie werkmodi: Chat voor gesprekken, Work voor taken die een afgerond bestand moeten opleveren, en Codex voor programmeerwerk, met daaromheen geheugen, websearch, bestandsanalyse, spraak en koppelingen met tools als Google Drive, Slack en Gmail.
Ja, met een Free-account chat je gratis op GPT-5.5 Instant, met beperkte aantallen berichten, uploads en afbeeldingen. De twee grootste beperkingen: de Sol-denkniveaus ontbreken (die beginnen bij Plus) en geplande taken zijn er niet. Serieus dagelijks gebruik begint in de praktijk bij Go (€8) of Plus (€23 per maand).
Op de officiële prijzenpagina staan in Nederland vaste europrijzen: Free €0, Go €8 per maand, Plus €23 per maand en Pro vanaf €103 per maand. Zakelijk kost ChatGPT Business €21 per gebruiker per maand bij jaarfacturatie (€26 maandelijks, vanaf twee gebruikers) en is Enterprise op offerte. Met een geldig btw-nummer wordt de btw verlegd en is het abonnement een gewone aftrekbare softwarekostenpost.
GPT-5.5 Instant, sinds 5 mei 2026, op alle abonnementen inclusief Free. Voor zwaarder denkwerk kies je in de kiezer een hoger niveau (Medium, High, Extra High of Pro); die draaien op GPT-5.6 Sol. Op betaalde abonnementen schakelt ChatGPT automatisch op wanneer je vraag meer redeneerwerk vraagt.
Dat hangt af van je abonnement en instellingen. Op Free, Go, Plus en Pro wordt je invoer standaard voor modeltraining gebruikt tot je dat uitzet via Settings, Data Controls. Voor werken met persoonsgegevens vraagt de AVG bovendien om een verwerkersovereenkomst, en die biedt OpenAI alleen op Business, Enterprise, Edu en de API. Business (€21 per gebruiker per maand) is daarmee het zakelijke minimum; Enterprise voegt audit logs, EU-dataresidentie en eigen encryptiesleutels toe.
Die is op 9 juli 2026 vervangen door ChatGPT Work. Dezelfde gedachte, maar met een cloud-machine die minuten tot uren doorwerkt, echte bestanden als resultaat (XLSX, DOCX, PPTX, PDF) en ruimere limieten. Het officiële helpcenter verwijst iedereen die op "agent" zoekt door naar Work.
Nee. Canvas, de aparte zij-aan-zij-editor voor tekst en code, is in mei 2026 uit de actuele modellen verwijderd. De functionaliteit zit nu direct in de chat als writing blocks en code blocks: bewerkbare blokken waarin je per alinea of per codefragment kunt itereren. Voor serieus codeerwerk is Codex de bedoelde route.
Ja, zowel getypt als gesproken. De spraakmodus heet sinds 8 juli 2026 Live en is full-duplex: hij luistert terwijl hij praat, dus je kunt gewoon onderbreken. De taal stel je vast via Settings, Voice, Language. Wil je camerabeeld of scherm delen, schakel dan naar de Advanced-modus in de mobiele app.
Microsoft Copilot draait deels op dezelfde OpenAI-modellen maar zit vast aan Microsoft 365: sterk binnen Office, beperkt daarbuiten. Claude wordt vaak verkozen voor schrijfwerk en lange codeertaken, Gemini voor wie in Google Workspace zit. ChatGPT heeft de breedste functieset en het grootste ecosysteem aan koppelingen. Onze uitgebreide vergelijking staat in het artikel ChatGPT vs Claude vs Gemini.
Lezen is stap één. Doen is waar het werkt.
In vier uur staat je team zelf te werken met Work, Projects en eigen commando's. Vanaf €1.397.