Claude Code modellen: welk model je krijgt, hoe je wisselt en wat effort doet

Standaardmodel

Welk model gebruikt Claude Code standaard?

Doe je niets, dan werkt Claude Code op Opus 5.5. Dat geldt sinds versie 2.1.280 voor Pro, Max, Team, Enterprise en de API. Fable is op geen enkel plan de standaard: die kies je zelf. In Claude Code typ je meestal geen volledige modelnaam, maar een alias. Een alias wijst naar de aanbevolen versie en schuift mee bij een nieuwe release.

Controleer welk model je nu gebruikt

Typ /status in je sessie. Je ziet daar je model, je account en je inlogmethode. Heb je een statusregel ingesteld, dan staat het model daar permanent in beeld. Zie je een ouder model dan je verwacht, kijk dan eerst of er een omgevingsvariabele of instelling meespeelt; verderop staat in welke volgorde Claude Code die leest.

Nieuwe modellen vragen een nieuwe versie

Een alias wijst pas naar een nieuw model als je Claude Code hebt bijgewerkt. Sonnet 5.5 vraagt minimaal versie 2.1.284, Opus 5.5 versie 2.1.280, Haiku 5.5 versie 2.1.293 en Fable 5.1 versie 2.1.257. Zie je een model niet in de lijst, draai dan eerst:

claude update

Hoe updaten en terugzetten precies werkt, staat op Claude Code updaten.

Sinds wanneer Opus de standaard is op Pro

Tot eind september 2026 kreeg je op Pro en op standard Team-seats automatisch Sonnet. Sinds Opus 5.5 is Opus overal de standaard. Wie op Pro niets heeft ingesteld, werkt dus op het model dat per token twee keer zo duur is als Sonnet 5.5. Dat merk je in je limiet. Of dat erg is, hangt af van je werk; de beslisregel verderop helpt je kiezen.

Per plan

Welke Claude Code-modellen zitten in welk abonnement?

Claude Code zit niet in het gratis plan. Vanaf Pro kun je Opus, Sonnet en Haiku gebruiken binnen je limiet. Fable en fast mode zijn de twee opties die per plan verschillen. De bedragen hieronder zijn zoals de prijspagina ze vanuit Nederland toont, exclusief btw.

Die 50% voor Fable is een plafond, geen extra ruimte

Op Max en premium seats mag maximaal de helft van je weeklimiet naar Fable gaan. Het is geen aparte pot bovenop je limiet. Anthropic schrijft er ook bij dat Fable je limiet sneller opmaakt dan de andere modellen. Werk je een dag op Fable, dan heb je dus minder over voor de rest van de week.

Fable op Pro: je ziet het in de kiezer met een waarschuwing

Op Pro en standard seats toont de modelkiezer bij Fable de tekst Requires usage credits. In een interactieve sessie vraagt Claude Code één keer om toestemming voordat het naar credits factureert. Let op met automatisering: een claude -p-run of een app op de Agent SDK factureert Fable zonder die vraag direct aan je credits. Hoe credits werken lees je op Claude Code limiet bereikt.

Een aparte limiet per modelfamilie

Naast je sessie- en weeklimiet kun je een melding krijgen dat je je Opus- of Sonnet-limiet hebt bereikt. Alleen in dat geval helpt wisselen met /model naar een andere familie. Bij een gewone sessie- of weeklimiet helpt een ander model niet: die limiet geldt voor alle modellen samen.

Wisselen

Claude Code model wisselen: /model, --model, settings.json en variabelen

Je hebt vijf manieren om het model te kiezen. Ze verschillen in hoe lang de keuze blijft staan. Bij twijfel geldt deze volgorde: wat hoger staat, wint.

In de sessie: /model

Typ een alias of volledige modelnaam achter het commando:

/model sonnet

Zonder argument krijg je de kiezer. Druk op Enter en je keuze wordt je nieuwe standaard. Druk op s en hij geldt alleen voor deze sessie. Dat onderscheid scheelt verrassingen: wie even Opus probeert en op Enter drukt, start morgen weer op Opus.

Bij het starten: --model

Handig als je in twee terminals met twee modellen wilt werken:

claude --model opus

De keuze verdwijnt als je de sessie sluit. Hervat je een sessie met --resume of --continue, dan krijg je het model terug dat in die sessie stond, tenzij je opnieuw --model meegeeft.

Vast instellen: settings.json

Zet het model in ~/.claude/settings.json voor jezelf, of in .claude/settings.json in je repository voor iedereen die in dat project werkt:

{
  "model": "sonnet"
}

Het projectbestand kun je in git zetten. Dan start het hele team in die repository op hetzelfde model.

Waarom je /model-keuze soms niet blijft staan

Het Claude-supportartikel raadt aan om ANTHROPIC_MODEL in je ~/.zshrc of ~/.bashrc te zetten. Doe je dat, dan wint die variabele bij elke nieuwe sessie van je settings-bestand. Je kiest dan in /model Sonnet, drukt op Enter, en de volgende dag start Claude Code toch weer op het model uit je shell. Kies daarom één plek: de variabele of settings.json, niet allebei. Controleer met:

echo $ANTHROPIC_MODEL

Aliassen

Aliassen en vaste versies: wat opus, sonnet en best echt betekenen

Een alias is handig zolang je de nieuwste versie wilt. Wil je juist níet automatisch mee met een nieuw model, gebruik dan een volledige modelnaam zoals claude-opus-5-5. Belangrijk voor Nederlandse teams: de alias wijst niet bij elke provider naar hetzelfde model. Wie via Amazon Bedrock in een EU-regio werkt of via Microsoft Foundry, krijgt onder dezelfde naam soms een ouder model.

Een versie vastpinnen

Je pint een versie op twee manieren. Eenmalig met de volledige naam:

/model claude-sonnet-5-5

Of blijvend door de alias zelf om te leggen met een variabele. Dan wijst sonnet overal, ook in subagents en in opusplan, naar de versie die jij kiest:

export ANTHROPIC_DEFAULT_SONNET_MODEL=claude-sonnet-5-5
export ANTHROPIC_DEFAULT_OPUS_MODEL=claude-opus-5-5

Dezelfde variabele bestaat voor haiku en fable. Anthropic adviseert dit expliciet voor Bedrock, Agent Platform en Foundry: zonder vaste versie kan een alias naar een model wijzen dat in je cloudaccount nog niet aanstaat.

opusplan: zwaar denken, zuinig bouwen

Met opusplan werkt Claude Code op Opus zolang je in plan mode zit en schakelt het automatisch naar Sonnet zodra het gaat uitvoeren. Je krijgt het redeneerwerk van Opus voor het plan en betaalt Sonnet-tarief voor het typwerk. Elke wissel tussen plan mode en uitvoeren is wel een modelwissel, en dus een nieuwe cache. Gebruik het voor taken met één duidelijke planfase, niet als je tien keer per uur heen en weer springt.

best en default

best kiest Fable 5.1 als je account Fable heeft, en anders Opus. Op Pro betekent dat: Fable via usage credits. Kies het dus bewust. default is geen model maar een reset: het wist je eigen keuze en zet je terug op de standaard van je account. Bij een Enterprise-organisatie met een eigen standaardmodel is dat het model dat de beheerder heeft gekozen; de kiezer toont dan Org default.

Effort

Claude Code effort: hoe hard het model nadenkt

Effort is de tweede knop naast het model. Hij bepaalt hoeveel het model nadenkt voordat het antwoordt. Hoger geeft betere antwoorden op lastig werk, maar kost meer tokens en dus meer limiet. Volgens Anthropic is Opus 5.5 op medium in hun tests even goed of beter dan Opus 5 op high. Kom je van Opus 5, begin dan op medium.

Effort instellen

In de sessie:

/effort high
/effort status
/effort auto

/effort zonder niveau opent een schuif. Enter bewaart het niveau als standaard, s zet het alleen voor deze sessie. /effort auto wist je bewaarde niveau voor het actieve model. Voor één sessie start je met claude --effort high. Vast instellen kan met het veld effortLevel in settings.json, maar dat veld accepteert alleen low, medium, high en xhigh. max geldt bewust alleen voor de huidige sessie.

Welk niveau wanneer

low voor korte vragen en kleine wijzigingen. medium voor het dagelijkse werk. high als controle belangrijk is of je randgevallen verwacht. xhigh voor dieper redeneren tegen hogere kosten. max voor echt lastige problemen zoals een security-audit; Anthropic waarschuwt zelf dat het model op max kan doordraven. De variabele CLAUDE_CODE_EFFORT_LEVEL wint van alle andere instellingen, dus kijk daar eerst als /effort niets lijkt te doen.

ultrathink en ultracode

Zet je het woord ultrathink in een prompt, dan denkt Claude alleen voor die beurt dieper; typ je het in de terminal op Opus 5.5, Sonnet 5.5, Haiku 5.5 of Fable 5.1 via de Anthropic API, dan draait die beurt op xhigh. Andere zinnen zoals "denk goed na" zijn geen sleutelwoord. Ultracode is geen effort-niveau maar een instelling: /effort ultracode zet xhigh aan plus automatische workflows met subagents. Dat verbruikt fors meer, dus alleen voor grote, afgebakende klussen.

Thinking uitzetten kan niet meer op de nieuwste modellen

Op Opus 5.5, Sonnet 5.5, Haiku 5.5 en Fable denkt het model altijd. Een oude instelling alwaysThinkingEnabled: false doet daar niets meer. Thinking-tokens worden afgerekend als output, ook als je ze niet ziet. De knop om verbruik te sturen is op die modellen dus effort, niet thinking aan of uit. Een voordeel: op deze vier modellen kun je effort midden in een sessie wijzigen zonder je cache te verliezen, als je met een API-key of abonnement werkt.

Subagents

Welk model krijgen subagents in Claude Code?

Een subagent erft standaard het model van je hoofdgesprek. Wissel je naar Opus, dan gaan die subagents mee naar Opus. Juist hier zit de makkelijkste besparing: een subagent die bestanden zoekt of logs samenvat, heeft zelden Opus nodig. Zet zo een subagent vast op Haiku.

Een zuinige subagent voor logbestanden

Sla dit op als .claude/agents/log-lezer.md in je project:

---
name: log-lezer
description: Leest logbestanden en geeft alleen foutregels met tijdstip en bestand terug. Gebruik bij vragen over fouten in logs.
model: haiku
effort: low
---
Lees de logbestanden die je krijgt. Geef alleen regels met ERROR of WARN terug,
met tijdstip en bestandsnaam. Vat herhaalde fouten samen als één regel met een aantal.
Verzin geen oorzaak; noem alleen wat in de log staat.

Haiku 5.5 kost per token een twintigste van Sonnet 5.5. Voor zoeken en samenvatten is dat genoeg, en de lange loguitvoer blijft buiten je hoofdgesprek. Een stap-voor-stapuitleg staat in de tutorial subagents maken.

Alle subagents op één model

CLAUDE_CODE_SUBAGENT_MODEL is een standaard, geen dwang: een model in de definitie wint ervan. Wil je echt alle subagents op één model, zet dan ook CLAUDE_CODE_SUBAGENT_MODEL_FORCE=1 (vanaf versie 2.1.257). De variabele alleen verandert niets aan de ingebouwde Explore- en Plan-subagents. Draai je hoofdgesprek op Fable, dan werkt Explore automatisch op Opus.

Agent teams en skills

Dezelfde variabele bepaalt ook het model van teamleden in agent teams; Anthropic raadt daar Sonnet aan. Een skill of command met een eigen model in de frontmatter wisselt voor die ene beurt van model. Dat kost een volledige herlezing zonder cache, dus zet alleen een model in een skill als het verschil echt nodig is.

De advisor: een sterker model alleen op beslismomenten

Met /advisor opus laat je Claude bij lastige momenten een tweede, sterker model raadplegen, terwijl het hoofdwerk op bijvoorbeeld Sonnet blijft. Claude bepaalt zelf wanneer. Dat is meestal goedkoper dan de hele sessie op Opus. Het is experimenteel en werkt alleen via de Anthropic API, niet via Bedrock, Agent Platform of Foundry.

Kosten

Wat elk Claude Code-model kost in tokens en in je limiet

Op de API betaal je per miljoen tokens, in dollars. Op een abonnement betaal je niet per model, maar een duurder model maakt je limiet sneller op. Anthropic publiceert geen omrekening van model naar limiet. De tokenprijs is daarom de beste maat voor hoe zwaar een model op je limiet drukt.

Fast mode: zelfde model, sneller, duurder

Fast mode maakt Opus tot 2,5 keer sneller tegen het dubbele tarief van Opus 5.5. Het is geen ander model en geeft dezelfde kwaliteit. Je zet het aan met /fast. Op een abonnement loopt het altijd via usage credits, ook als je nog limiet over hebt. Zet het aan het begin van een sessie aan: de eerste keer betaal je de hele context opnieuw tegen het fast-tarief.

Wisselen kost een volledige herlezing

Elk model heeft een eigen prompt cache. Wissel je midden in een gesprek van model, dan leest het nieuwe model de hele geschiedenis opnieuw zonder cachekorting. Claude Code vraagt daarom om bevestiging als de cache nog warm is. Kies je model en effort aan het begin van een taak en wissel tussen taken, na /clear.

Je eigen verbruik per model zien

Het Session-blok in /usage toont het verbruik per model met een dollarschatting. Op een abonnement is dat geen rekening, maar het laat wel zien welk model je limiet opeet. Op de API toont de modelkiezer ook de prijs per model. De volledige rekensom staat op de kostenpagina.

Beslisregel

Welk Claude Code-model kies je voor welke taak?

Anthropic geeft zelf de vuistregel: Sonnet voor het meeste programmeerwerk, Opus voor complexe architectuur en meerstaps redeneren, Haiku voor simpele subagents. Wij maken dat concreet per taak. Beslis per taak, niet per dag.

De drempel voor een zwaarder model

Stap pas naar een zwaarder model als het lichtere twee keer dezelfde fout maakt of een plan voorstelt dat de samenhang mist. Waarom twee keer: één misser kan aan je prompt liggen, twee keer dezelfde fout wijst op een denkgrens. Stap eerst naar een hoger effort-niveau op hetzelfde model. Dat is goedkoper dan wisselen en kost op de nieuwste modellen geen cache.

Reken het om naar tijd

Het verschil tussen Sonnet en Opus voor een middag werk is op de API ongeveer een dollar, zo rekent de kostenpagina voor. Een uur van een Nederlandse developer kost een veelvoud. Scheelt Opus je een kwartier herwerk, dan is het terugverdiend. Laat je Opus een bestand hernoemen, dan betaal je het dubbele voor werk dat Haiku net zo goed doet.

Taal is zelden de reden om te wisselen

Alle actuele Claude-modellen zijn meertalig. Schrijf je Nederlandse commitberichten, foutmeldingen voor klanten of release notes, dan bepaalt de taal het model niet. Kies op de denktaak: hoeveel samenhang moet het model overzien en hoe duur is een fout.

Voor je team

Claude Code-modellen vastzetten voor je team

Werk je met meerdere mensen, dan wil je niet dat iedereen een eigen modelkeuze maakt die de limiet of de rekening opjaagt. Claude Code heeft daar drie niveaus voor: een projectinstelling die iedereen deelt, beheerde instellingen die gebruikers niet kunnen overschrijven, en beheerdersinstellingen in de Claude-console.

Niveau 1: een gedeelde projectinstelling

Zet in .claude/settings.json in je repository een standaardmodel en effort. Iedereen die het project opent, start daarop. Gebruikers kunnen het nog wel zelf wijzigen.

{
  "model": "sonnet",
  "effortLevel": "medium"
}

Niveau 2: alleen bepaalde modellen toestaan

Met availableModels in beheerde instellingen bepaal je welke modellen mogen. Een gebruiker die toch een ander model kiest, krijgt een foutmelding of start op de standaard. Met enforceAvailableModels geldt de lijst ook voor de standaardoptie. Met maxEffortLevel zet je een plafond op effort.

{
  "availableModels": ["sonnet", "haiku", "opus"],
  "enforceAvailableModels": true,
  "maxEffortLevel": "high"
}

De lijst geldt ook voor subagents, teamleden, skills en fast mode. Beheerde instellingen rol je uit via server-managed settings, MDM of een managed-settings-bestand; zie Claude Code privacy en beheer.

Niveau 3: Enterprise-beheer in de console

Op Enterprise kan een beheerder modellen uitzetten in de admin-console van claude.ai; Haiku kan niet uit. Een beheerder kan ook een standaardmodel voor de organisatie of per rol instellen. Dat is een startpunt, geen verbod. Fast mode staat op Team en Enterprise standaard uit tot een Owner het aanzet onder Organization settings > Claude Code.

Valkuil

De grootste valkuil: effort en model als volumeknop op maximaal

De fout die we in trainingen het vaakst zien: iemand zet effort op max of kiest Fable, krijgt een goed antwoord en laat het daarna de hele dag zo staan. Elke vraag, ook "hernoem deze variabele", gaat dan door het zwaarste denkwerk. De limiet is halverwege de middag op en de conclusie is dat Claude Code te duur is. Het ligt aan de stand van de knoppen.

Waarom het zo hard gaat

Een hoger effort-niveau laat het model meer thinking-tokens maken, en die tellen als output. Fable kost per token vijf keer Sonnet en maakt volgens Anthropic je limiet sneller op dan de andere modellen. Combineer je die twee met een lange sessie zonder /clear, dan betaal je bij elke vraag voor de hele geschiedenis tegen het zwaarste tarief.

Valkuil twee: midden in een taak wisselen

Wie bij elk tegenvallend antwoord van model wisselt, betaalt elke keer een volledige herlezing zonder cache. Verhoog liever eerst effort op hetzelfde model; op Opus 5.5, Sonnet 5.5, Haiku 5.5 en Fable 5.1 blijft je cache dan staan. Wissel van model tussen taken.

Valkuil drie: wisselen bij een volle limiet

Bij een sessie- of weeklimiet helpt een ander model niet; die limiet geldt voor alle modellen samen. Alleen bij een aparte Opus- of Sonnet-limiet kun je verder op een andere familie. Wat je wel kunt doen, staat op Claude Code limiet bereikt.

Zo controleer je het in één minuut

Draai /effort status en /status aan het begin van je dag. Open /usage: sinds versie 2.1.305 stelt dat scherm zelf verbeteringen voor, zoals een lager effort-niveau, en met f voert Claude Code de effort-aanpassing direct uit.

Ons oordeel

Ons oordeel: welk Claude Code-model raden wij aan?

Op Max en premium seats is de standaard, Opus 5.5 op medium, een goede keuze voor bijna alles. Op Pro raden we aan om Sonnet 5.5 als vaste standaard te zetten en Opus per taak te kiezen. Dan houd je je limiet langer heel zonder dat je kwaliteit inlevert op routinewerk. Fable zetten we alleen in als Opus aantoonbaar vastloopt.

Wanneer wel, wanneer niet

Wel Opus als standaard als je op Max of een premium seat zit, vooral in een grote of onbekende codebase. Wel Sonnet als standaard op Pro of een standard seat, en voor teams die veel kleine wijzigingen doen. Wel Haiku voor subagents die zoeken en samenvatten. Niet Fable als dagelijkse stand: op Pro kost het credits, op Max eet het de helft van je week. Niet max effort als vaste stand; het is bedoeld voor één lastig probleem.

Een MKB-voorbeeld: een Exact Online-koppeling uitbreiden

Een administratiekantoor heeft een Python-script dat uren uit de planning naar Exact Online zet. Er moet een veld bij en de foutafhandeling moet beter. Zo verdeel je de modellen:

claude --model opusplan

Druk Shift+Tab tot je in plan mode zit en geef de opdracht: "Voeg het veld projectcode toe aan de export naar Exact Online en vang API-fouten af met een duidelijke melding in het Nederlands. Maak eerst een plan." Opus maakt het plan. Keur je het goed, dan bouwt Sonnet het. Loopt de test vast, laat dan de log-lezer op Haiku de foutregels ophalen. Zo betaal je Opus-tarief voor tien minuten denken en Sonnet- of Haiku-tarief voor de rest. Controleer zelf de veldnamen in de API-documentatie van Exact: daar maakt elk model fouten in als het de documentatie niet heeft gezien.

AVG en EU: modelkeuze verandert niets aan waar je data heen gaat

Via de Anthropic API of een abonnement gaat je code naar dezelfde infrastructuur, welk model je ook kiest. Inferentie binnen de EU houden kan daar niet; via Amazon Bedrock met een EU-profiel wel, zie Claude API en de AVG. Let dan op de aliastabel hierboven: op Bedrock wijst sonnet naar Sonnet 4.5, dus pin je versies. Fable valt buiten zero data retention en vraagt 30 dagen bewaring. Voor de AVG leg je de route vast, niet het model.

Werk je in een Microsoft 365- of Azure-omgeving?

Kies je Claude Code via Microsoft Foundry omdat de inkoop via Azure loopt, weet dan dat je standaard op Sonnet 4.5 start en dat opus daar naar Opus 4.6 wijst. Fast mode en de advisor werken via Foundry niet. Pin de versies die je in Foundry hebt uitgerold met de ANTHROPIC_DEFAULT-variabelen, anders valt Claude Code terug op een ouder model of krijg je een foutmelding als een model niet is uitgerold.

Wil je dit met je team goed inrichten?

Modelkeuze, effort en subagents per taak zijn precies de knoppen die we in de Claude Code Masterclass met je team instellen op jullie eigen repository, inclusief een gedeelde settings.json.