Bespreek jouw AI-trainingbehoeften in een gratis gesprek van 30 minuten
Agenda wordt geladen...
Agentic coding verhuist naar de terminal. Claude Code, Codex en Gemini CLI draaien als autonome agents in je shell — en steeds vaker ook in de cloud. Dit is de complete gids met de begrippen, de tools en de keuzes die ertoe doen.
Leerpad
Een terminal-agent (AI-CLI) is een AI die zelfstandig taken uitvoert vanuit de command line: hij leest bestanden, plant stappen, voert commando's uit en controleert het resultaat. Dit hoofdstuk legt uit hoe dat fundamenteel verschilt van een chatbot of IDE-autocomplete, en waarom het ook voor marketing en operations relevant is.
Lees hoofdstukEen terminal-agent die zelf bestanden wijzigt en commando's draait, voelt riskant. Terecht. Dit hoofdstuk legt uit hoe permissiemodi, sandboxing en netwerk-allowlists die risico's afbakenen, en welke teamafspraken je nodig hebt voordat je een AI-agent op echte code loslaat.
Lees hoofdstukDe keuze tussen Claude Code, Codex en Gemini CLI gaat zelden over wie de slimste is. Dit is een beslisframework langs vijf assen — ecosysteem, taakgrootte, team, security en budget — met vier herkenbare teamprofielen en de logische keuze per profiel.
Lees hoofdstukLosse experimenten met AI-CLI's stranden vaak op persoonsafhankelijke kennis. Dit hoofdstuk beschrijft het pad van pilot naar teamstandaard: een meetbare proef, gedeelde configuratie en automatisering die je structureel borgt in plaats van laat verdampen.
Lees hoofdstukPer tool
Elke CLI heeft een eigen gids plus doelgerichte pagina’s over kosten, setup en limieten — onderling verbonden met de begrippen en hoofdstukken.
De terminal-agent van Anthropic — het diepste ecosysteem, van subagents tot cloud-sessies.
OpenAI’s agentic tool over CLI, IDE en cloud, gekoppeld aan je ChatGPT-abonnement.
Google’s open-source terminal-agent met een gulle gratis tier.
De open-source veteraan: bring-your-own-model, betalen per API-call.
Een paar jaar geleden was "AI in je editor" synoniem met autocomplete: je typt een regel, de tool maakt hem af. Handig, maar je bleef de bestuurder die elke regel intikte. In 2026 is het zwaartepunt verschoven. De interessantste AI-tools voor developers draaien niet meer als plugin naast je code, maar als zelfstandige agent ín je terminal — en die agent doet het werk, niet jij.
Dat klinkt als een nuance, maar het is een fundamentele verandering in hoe je werkt. Deze gids legt uit wat een AI-CLI precies is, waarom de terminal het natuurlijke speelveld werd voor agentic coding, en wat de zes tools zijn die er in 2026 toe doen. Het is bewust een overzichtsgids: per onderwerp verwijs ik door naar een diepere pagina, zodat je niet hoeft te kiezen tussen overzicht en diepgang.
Een AI-CLI — ook wel terminal-agent genoemd — is een command-line tool waarin een AI-model je hele codebase begrijpt en complete taken uitvoert. De officiële omschrijving van Claude Code vat het goed samen: een agent die "reads your codebase, edits files, runs commands, and integrates with your development tools" (Claude Code docs). Je geeft een opdracht in natuurlijke taal — "schrijf tests voor de auth-module, draai ze en fix de fouten" — en de agent plant, schrijft over meerdere bestanden, draait de tests en stelt voor om te committen.
Het verschil met autocomplete-tools zit in de mate van delegatie. Bij agentic coding delegeer je een hele taak in plaats van regel voor regel te typen. Bij vibe coding beschrijf je gewoon wat je wilt, ook zonder diepe programmeerkennis. De terminal-agent is de motor onder beide.
Drie redenen, en geen ervan is toeval:
tail -200 app.log | claude -p "...") en hem in CI draaien (Claude Code docs).Dat laatste punt verdient nadruk, want het is de grootste verschuiving van het jaar: de agent hoeft niet meer per se op jouw machine te draaien.
Tot voor kort betekende "AI-agent in de terminal" dat het op jouw laptop draaide. Sluit je de deksel, dan stopt het werk. Dat verandert. Zowel Anthropic als OpenAI bieden nu een cloud-variant waarin de agent op hun infrastructuur doorwerkt.
Claude Code on the web "runs tasks on Anthropic-managed cloud infrastructure" en "sessions persist even if you close your browser" — al staat de functie op het moment van schrijven als research preview voor Pro-, Max- en Team-gebruikers (Claude Code docs). Codex cloud doet hetzelfde vanuit OpenAI's hoek: je kunt "delegate to Codex in the cloud" waar het "work on tasks in the background (including in parallel) using its own cloud environment" (OpenAI docs).
Het praktische verschil met lokaal werken: je kickt een langlopende of parallelle taak af, sluit je laptop, en checkt later het resultaat — vaak een kant-en-klare pull request. Voor teamleads en developers die meerdere taken async willen draaien is dit de belangrijkste nieuwe knop. We hebben dit cross-CLI concept gebundeld in één pagina, omdat het sterker is dan twee losse tool-verhalen: lees verder over cloud agents.
Claude Code is "an agentic coding tool" die draait in je "terminal, IDE, desktop app, and browser" (Claude Code docs). Installeren kan met één regel (curl -fsSL https://claude.ai/install.sh | bash), waarna je claude typt in je projectmap. De tool is bekend om zijn schone, idiomatische code en zijn vermogen om grote migraties met veel parallelle subagents aan te pakken.
Voor wie: teams en developers die gevoelige, complexe productiecode aan een agent durven toevertrouwen. De keerzijde — bij zwaar gebruik kan het verbruik flink oplopen — kennen we uit de praktijk; daarover meer in de vergelijkingsblog.
Wat Claude Code in 2026 onderscheidt, is de breedte van het ecosysteem eromheen:
/plugin marketplace add ...) (Claude Code docs).Wil je hier programmatisch op bouwen, dan is er de Claude Agent SDK: "Build production AI agents with Claude Code as a library", met "the same tools, agent loop, and context management that power Claude Code, programmable in Python and TypeScript" (Claude Code docs).
Codex is "OpenAI's coding agent for software development" en draait niet als één product maar als één agent-systeem op meerdere plekken: een CLI, een IDE-extensie, het web en een cloud-sandbox (OpenAI docs). Standaard draait het op GPT-5.5 — let op één hardnekkig misverstand dat veel artikelen maken: een model dat exact "GPT-5.5-codex" heet, bestaat niet (zie onze vergelijking).
De sterkste kant van Codex is de balans tussen autonomie en controle, via expliciete sandbox- en approval-modi. Standaard draait het in workspace-write met een on-request-policy: de agent mag binnen je workspace lezen, schrijven en routine-commando's draaien, maar "asks before using the internet or going beyond the workspace boundary" (OpenAI docs). Je kunt schakelen naar read-only (alleen kijken, plannen) of danger-full-access (geen grenzen). Dit security-concept overlapt sterk met Claude Code's sandbox; daarom behandelen we het cross-CLI op één pagina: sandboxing & approval modes.
Voor wie: de kosten-bewuste, autonome solo-developer die de hele dag wil doorwerken tegen een vaste instapprijs.
Gemini CLI was Google's open-source terminal-agent met meer dan 100.000 GitHub-sterren. Het belangrijkste nieuws van 2026: op 18 juni 2026 stopt Gemini CLI met het bedienen van consumenten en gaat het op in de Antigravity CLI. In de woorden van Google: "On June 18, 2026, Gemini CLI and Gemini Code Assist IDE extensions will stop serving requests" voor de gratis en Pro/Ultra-gebruikers (Google Developers Blog). De opvolger is niet langer open source, maar behoudt de kernfeatures: "Agent Skills, Hooks, Subagents, and Extensions (now as Antigravity plugins)". Organisaties met een Gemini Code Assist Standard- of Enterprise-licentie houden hun toegang.
Omdat dit een tijdgevoelige overgang is en Gemini een major speler blijft, hebben we er een aparte pagina voor: Gemini CLI. En net zoals Claude Code zijn CLAUDE.md heeft, instrueer je Gemini via een eigen contextbestand: GEMINI.md. Dat bestand laadt hiërarchisch — globaal (~/.gemini/GEMINI.md), per project en per submap — en je beheert het met /memory show en /memory reload (Gemini CLI docs).
Updatebaar feit: de transitiedatum (18 juni 2026) en de exacte feature-pariteit tussen Gemini CLI en Antigravity CLI kunnen wijzigen. Check altijd de officiële aankondiging.
In onze praktische trainingen leer je hoe je ChatGPT, Claude en andere AI-tools effectief inzet voor jouw werk.
De drie grote spelers dekken het meeste, maar drie alternatieven verdienen een plek.
Bekend van de Cursor-editor, maar er is ook een CLI: "Cursor CLI lets you interact with AI agents directly from your terminal to write, review, and modify code" (Cursor docs). Het kent drie modi — Agent (volledige tooltoegang), Plan (ontwerpgericht) en Ask (read-only) — en een "print mode for non-interactive scenarios like scripts, CI pipelines, or automation". Handig detail dat de cloud-trend bevestigt: je kunt een gesprek doorduwen naar een Cloud Agent "to continue running while you're away" door een & voor je bericht te zetten.
Voor wie: teams die al in Cursor zitten en dezelfde agent ook headless in pipelines willen draaien.
Aider is "AI pair programming in your terminal" en met ruim 44.000 GitHub-sterren de bekendste open-source terminal-CLI (Aider). De grote kracht is de Git-integratie: "Aider automatically commits changes with sensible commit messages", zodat je met vertrouwde git-tools elke AI-wijziging kunt diffen en terugdraaien. Het is model-onafhankelijk — werkt het best met Claude, DeepSeek en OpenAI-modellen, "but can connect to almost any LLM, including local models".
Voor wie: developers die een gratis, model-onafhankelijk alternatief willen met sterke Git-hygiëne en lokale modellen.
OpenCode is "the open source AI coding agent", gebouwd door de makers van SST, met meer dan 160.000 GitHub-sterren en MIT-licentie (OpenCode). Het ondersteunt 75+ LLM-providers en heeft, net als de meeste moderne agents, een build-agent (volledige toegang) en een plan-agent (read-only). Voor privacygevoelige omgevingen relevant: het bewaart je code of context niet.
Voor wie: teams die maximale modelvrijheid en een volledig open codebase willen, zonder vendor lock-in.
Of je nu Claude Code, Codex of Gemini CLI gebruikt, dezelfde concepten keren terug. Deze hub linkt naar de diepere uitleg per begrip:
Het eerlijke antwoord: de codekwaliteit van de grote drie ligt zó dicht bij elkaar dat de keuze niet over "de slimste" gaat, maar over fit — je budget, je workflow en het ecosysteem waarin je al zit. En veel ervaren teams kiezen niet één tool, maar combineren er twee of drie.
Voor de echte afweging hebben we diepere stukken geschreven:
Eén waarschuwing die belangrijker is dan welke tool dan ook: dit veld schuift elke paar maanden. Modellen wisselen, prijzen veranderen, namen veranderen (zie Gemini CLI). Kies voor nu, niet voor de eeuwigheid, en blijf het herzien.
De grootste winst zit zelden in de tool zelf, maar in hoe goed je hem aanstuurt: een scherp contextbestand, eerst om een plan vragen, incrementeel werken en het juiste model per taak kiezen. Precies dat leren we teams in de Claude Code Masterclass — een hands-on programma waarin developers leren hoe ze deze agents structureel en veilig inzetten. Wil je eerst zelf rondkijken, dan kan dat in onze promptbibliotheek.
Plan een vrijblijvend adviesgesprek en ontdek wat AI voor jouw organisatie kan betekenen.
Verder lezen
De complete how-to: van installatie tot agent teams.
De eerlijke één-op-één vergelijking.
De drie grote agentic tools naast elkaar.
Het volledige speelveld in één overzicht.
Zes marketingworkflows zonder developers.
Eerlijk getest na de eerste week.
TrainingHands-on training op jullie eigen codebase en cases.
Een AI-CLI (ook terminal-agent genoemd) is een command-line tool waarin een AI-model je hele codebase begrijpt en complete taken uitvoert: bestanden lezen en bewerken, commando's draaien, tests runnen en pull requests openen. Het verschil met autocomplete-tools is dat je een hele taak delegeert in plaats van regel voor regel te typen. Bekende voorbeelden in 2026 zijn Claude Code, OpenAI Codex en Gemini CLI.
De drie grootste zijn Claude Code (terminal-first agent van Anthropic, sterk in complexe productiecode), OpenAI Codex (één agent op CLI, IDE, web en cloud met fijne sandbox- en approval-modi) en Gemini CLI van Google. Serieuze alternatieven zijn Cursor CLI, het open-source Aider (44k+ sterren, sterke Git-integratie) en OpenCode (160k+ sterren, MIT-licentie, 75+ providers). De codekwaliteit ligt dicht bij elkaar; de keuze gaat vooral over fit met je workflow en budget.
Ja. Zowel Claude Code on the web (research preview) als Codex cloud draaien taken op de cloud-infrastructuur van respectievelijk Anthropic en OpenAI. Sessies blijven doorlopen als je je browser sluit of je laptop dichtklapt, en je kunt langlopende of parallelle taken async laten draaien. Dat verschilt van lokaal werken in de terminal, waar het werk stopt zodra je je machine afsluit.
Volgens de officiële aankondiging van Google stopt Gemini CLI op 18 juni 2026 met het bedienen van consumenten (gratis en Pro/Ultra) en gaat het op in de Antigravity CLI. Die opvolger is niet langer open source, maar behoudt kernfeatures als Agent Skills, Hooks, Subagents en Extensions (nu als Antigravity-plugins). Organisaties met een Gemini Code Assist Standard- of Enterprise-licentie houden hun toegang. Omdat dit een tijdgevoelig feit is, controleer altijd de actuele aankondiging.
Via een contextbestand dat de agent bij elke sessie leest. Bij Claude Code is dat CLAUDE.md, bij Gemini CLI is dat GEMINI.md, en de bredere open standaard heet AGENTS.md. GEMINI.md laadt hiërarchisch: globaal (~/.gemini/GEMINI.md), per project en per submap, en je beheert het met /memory show en /memory reload. Zet erin: ontwikkelcommando's, architectuurbeslissingen, code-conventies en belangrijke bestanden. Hoe scherper het bestand, hoe beter de agent je project begrijpt.