Codex plan mode: zo laat je Codex eerst plannen en dan pas bouwen

Wat het is

Wat doet Codex plan mode precies?

Plan mode is een van de twee samenwerkingsstanden in Codex: Plan en Default. In Default bouwt Codex direct. In Plan werkt Codex in drie fasen, zo staat het in de instructies die OpenAI in de broncode meelevert: eerst zelf de omgeving verkennen, dan vragen wat je echt wilt, dan de uitvoering dichttimmeren. Het eindproduct is een plan dat zo volledig is dat de uitvoerder geen beslissingen meer hoeft te nemen.

Fase 1: eerst zoeken, dan pas vragen

Codex moet minstens één gerichte verkenning doen voordat het jou iets vraagt. Bestanden lezen, zoeken, configuratie bekijken en zelfs tests of builds draaien mag, zolang er geen bestanden in je repository veranderen. Vragen als "waar staat deze functie?" hoort Codex zelf te beantwoorden. Waarom dat telt: jij wordt alleen lastiggevallen met vragen die de code niet kan beantwoorden.

Fase 2 en 3: wat je wilt en hoe het gebouwd wordt

Daarna vraagt Codex door tot doel, succescriteria, wat binnen en buiten scope valt en de randvoorwaarden helder zijn. Vervolgens gaat het over de aanpak: interfaces, datastroom, randgevallen, tests en eventuele migraties. Vragen komen bij voorkeur als meerkeuze, met een aanbevolen optie. Antwoord je niet, dan kiest Codex die aanbeveling en zet hij die als aanname in het plan.

Wat je uiteindelijk krijgt

Een plan in een apart blok, met een titel, een korte samenvatting, de belangrijkste wijzigingen, een testplan en de gekozen aannames. Codex vraagt niet "zal ik beginnen?". Jij kiest: uitvoeren, of in plan mode blijven en verder schaven. Plan mode is iets anders dan het takenlijstje dat Codex tijdens het werk bijhoudt; dat lijstje (de update_plan-tool) werkt juist niet in plan mode.

Aanzetten

Codex plan mode aanzetten: /plan en Shift+Tab per interface

De officiële best practices zeggen het kort: "Toggle with /plan or Shift+Tab". In de praktijk verschilt het per interface. /plan werkt overal waar Codex-slashcommands bestaan. Shift+Tab werkt betrouwbaar in de CLI, waar onderin je scherm "Plan mode (shift+tab to cycle)" verschijnt. In ChatGPT op het web bestaan de Codex-commands niet.

Shift+Tab in de desktop-app

Sinds Codex is opgegaan in de ChatGPT desktop-app melden gebruikers op GitHub dat Shift+Tab daar de focus naar een knop verplaatst in plaats van plan mode aan te zetten, en dat de actie "Toggle plan mode" geen sneltoets meer heeft. Dat zijn gebruikersmeldingen, geen officiële uitspraak. Ons advies: gebruik in de app gewoon /plan; dat werkt volgens dezelfde meldingen wel. Meer over de app staat op de Codex-app.

Niet tijdens een lopende beurt

Terwijl Codex aan het werk is, is /plan tijdelijk niet beschikbaar. Wacht tot de beurt klaar is. Ook dit staat letterlijk in de slashcommand-referentie.

Wanneer

Wanneer loont Codex plan mode, en wanneer niet?

OpenAI is er duidelijk over: plan eerst als de taak complex, onduidelijk of moeilijk te beschrijven is. Het overslaan van planning bij complexe taken met meerdere stappen staat in de best practices bij de veelgemaakte fouten. Plannen kost wel tijd en tegoed, dus niet elke taak verdient het. Deze beslisregel gebruiken wij.

Plan mode en /goal horen bij elkaar

De documentatie over langlopend werk zegt: is de uitkomst nog onduidelijk, begin dan met /plan, laat je interviewen, en zet het resultaat om in een doel met meetbare succescriteria. Start dat doel daarna met /goal. Plan mode gaat dus over de aanloop, goal mode over het volhouden. Hoe /goal werkt, staat bij Codex-functies.

Planprompt

Een goede planprompt voor Codex plan mode (copy-paste)

Plan mode doet veel vanzelf, maar de eerste prompt bepaalt waar Codex gaat zoeken en waar het op toetst. Een vage opdracht levert een plan op dat netjes oogt en de verkeerde kant op gaat. Zet daarom vier dingen in je prompt: wat je wilt bereiken, wat er niet mag veranderen, hoe je weet dat het klaar is, en wat je zelf al weet. Werkt in het Nederlands; de plantags blijven Engels, de inhoud mag Nederlands zijn.

Sjabloon om te plakken na /plan

#DOEL
Ik wil [wat er moet werken, in één zin, voor wie].

#CONTEXT
[Wat de lezer van het resultaat ermee doet. Bijvoorbeeld: onze administratie gebruikt dit elke maandag.]

#WAT NIET MAG VERANDEREN
- [bestanden, mappen, API's of gedrag dat blijft zoals het is]
- Geen nieuwe dependencies zonder dat je het vraagt.

#KLAAR ALS
- [meetbaar criterium 1, bijvoorbeeld: bestaande tests slagen]
- [meetbaar criterium 2]

#WAT IK AL WEET
[relevante bestanden, eerdere pogingen, beperkingen van het externe systeem]

#WERKWIJZE
Verken eerst zelf de repo. Stel mij alleen vragen die je niet uit de code kunt halen, als meerkeuze met jouw aanbeveling. Noem in het plan expliciet welke aannames je hebt gemaakt en welke bestanden je verwacht te wijzigen.

Welke regel het verschil maakt

#WAT NIET MAG VERANDEREN voorkomt het meest voorkomende probleem: een plan dat "voor de netheid" ook code herschrijft die je niet had genoemd. #KLAAR ALS geeft Codex iets om tegen te testen, en is later direct bruikbaar als tekst voor /goal. Zonder die twee regels beoordeelt Codex zelf wat genoeg is. Meer over prompts opbouwen lees je bij prompt engineering.

Snelle variant voor kleinere klussen

/plan Voeg een veld "KvK-nummer" toe aan het contactformulier. Niet aan de styling komen. Klaar als het veld verplicht is, wordt gevalideerd op 8 cijfers en in de bevestigingsmail staat.

Bijsturen

Het plan bijsturen en dan uitvoeren

Zodra Codex een plan voorlegt, toont de CLI de vraag Implement this plan? met drie keuzes. Welke je kiest, maakt uit voor je context en je verbruik.

Zo pas je een plan aan

Kies "No, stay in Plan mode" en zeg concreet wat er anders moet: "Stap 3 niet doen, we houden de oude export" of "Gebruik de bestaande logfunctie in plaats van een nieuwe". Elk nieuw plan is volgens de instructies een volledige vervanging, geen losse aanvulling. Vind je het plan niet goed maar weet je nog niet wat er beter moet, dan gaat Codex eerst vragen stellen in plaats van een half plan te geven.

Waarom "clear context" vaak de betere keuze is

Tijdens het plannen leest Codex veel bestanden. Die zitten daarna allemaal in je context window. Met een verse thread begint de uitvoering schoon, met het plan als enige bron van wat je wilt. Dat werkt alleen als je plan volledig is; daarom is het lezen ervan geen formaliteit.

In de desktop-app en IDE

De drie keuzes hierboven komen uit de CLI. In de app en de IDE-extensie kun je na het plan altijd plan mode uitzetten met /plan en "Voer het plan uit" typen. Een officiële beschrijving van de knoppen daar publiceert OpenAI niet.

Sandbox

Plan mode, approval-modi en sandbox: wat beschermt wat?

Veel uitleg online noemt Codex plan mode "read-only". Dat klopt niet helemaal. Plan mode is een samenwerkingsstand met strikte instructies aan het model: niets wijzigen, alleen onderzoeken. Je sandbox en je approval-instellingen blijven daarbij zoals ze waren. Het slot op je bestanden komt uit /permissions, niet uit /plan. OpenAI zegt het zelf in de beveiligingsdocumentatie: wil je chatten of plannen zonder wijzigingen, zet dan Read Only aan met /permissions.

Zo combineer je ze in de CLI

Start met codex --sandbox read-only --ask-for-approval on-request of kies tijdens de sessie /permissions en dan Read Only. Zet daarna plan mode aan. Klaar met plannen? Kies via /permissions weer Default en voer het plan uit. Codex meldt elke wijziging van het beleid in de chat.

En in de desktop-app of IDE

Daar kies je onder de composer uit Ask for approval, Approve for me, Full access of Custom (config.toml). Een losse Read Only-knop staat niet in die lijst. Wil je hem toch, zet dan in je config.toml sandbox_mode = "read-only" en kies Custom. Het hele verhaal over sandbox-modi staat op Codex privacy en sandbox.

Waarom dit voor een MKB-team telt

In plan mode leest Codex juist veel. Staan er een .env-bestand, exportbestanden met klantgegevens of sleutels in je projectmap, dan kunnen die gelezen en naar het model gestuurd worden, ook in Read Only. Plan mode beschermt dus niet tegen lezen. Houd geheimen buiten je repo en lees over prompt injection bij coding agents als Codex ook webpagina's of issues van derden leest.

Instellingen

Instellingen die plan mode beter maken

Plan mode werkt zonder configuratie. Drie instellingen maken het wel beter, en één veelgegeven tip is achterhaald.

Waarom hoger denkniveau in de planfase loont

Een fout in het plan kost je de hele taak; een fout in één bewerking kost één correctie. Met een hogere reasoning effort alleen voor plan mode betaal je de extra denktijd waar die het meeste oplevert, en blijft de uitvoering op het normale niveau. Meer denken kost wel meer tegoed. Hoe reasoning effort werkt, staat bij Codex-modellen.

Zie je /plan niet?

Dan draai je vrijwel zeker een oude versie. Oudere uitleg op internet zegt dat je collaboration_modes = true onder [features] moet zetten. In de huidige broncode is die flag verwijderd en staan samenwerkingsstanden altijd aan. Werk bij met codex update of npm install -g @openai/codex en start opnieuw.

Voor lange klussen: een PLANS.md

Voor werk dat uren of meerdere sessies duurt, noemt OpenAI een tweede route: laat Codex een PLANS.md- of execution-plan-sjabloon volgen. Het plan staat dan als bestand in je repo, Codex werkt het bij tijdens het bouwen, en een collega kan het lezen. Verwijs ernaar vanuit je AGENTS.md, bijvoorbeeld met "gebruik voor grote features een ExecPlan zoals beschreven in .agent/PLANS.md". Hoe je AGENTS.md opzet, staat op AGENTS.md voor Codex.

Voorbeeld

Codex plan mode in een MKB-team: een uitgewerkt voorbeeld

Een herkenbare klus voor een klein Nederlands bedrijf: een script dat elke maandag de openstaande facturen uit het boekhoudpakket haalt en een overzicht naar het financeteam stuurt. Het script bestaat al half, de vorige ontwikkelaar is weg. Precies het soort taak waar plan mode loont: onbekende code en een extern systeem.

Wat je hier van leert

De waarde zat niet in het plan zelf, maar in de twee momenten waarop jij kon ingrijpen voordat er code stond: de keuze voor de mailroute en de sleutel buiten git. Zonder plan mode had je die pas in de diff gezien, met meer herstelwerk. De AVG-kant blijft van jou: factuurgegevens kunnen persoonsgegevens bevatten, bijvoorbeeld bij klanten die een eenmanszaak hebben. Zet echte exports dus niet in je projectmap tijdens het plannen. Wil je een site op deze manier laten beheren, dan staat dezelfde aanpak op een website beheren met Codex.

Valkuil

De grootste valkuil: plan mode zien als een veiligheidsslot

De fout die het meeste schade doet, is denken dat plan mode je bestanden beschermt. Het model krijgt de strikte opdracht niets te wijzigen, en houdt zich daar in de regel aan. Maar je sandbox blijft op de stand die je had, en die staat in een git-map standaard op Auto: lezen, bewerken en commando's draaien in je werkmap. Gaat het model toch in de fout, dan houdt niets het tegen.

Wat je ertegen doet

Werk in een git-repo met een schone werkmap, zodat je elke wijziging ziet en terug kunt draaien. Zet bij gevoelige projecten /permissions op Read Only tijdens het plannen. En controleer na de planfase met git status of er echt niets veranderd is. Dat kost tien seconden en vertelt je meteen of je instellingen doen wat je denkt.

De tweede valkuil: een plan goedkeuren zonder het te lezen

Een plan dat er professioneel uitziet, is niet automatisch het juiste plan. Lees in elk geval de aannames en de lijst met bestanden die Codex wil aanpassen. Daar zitten de verrassingen. Klopt één aanname niet, blijf dan in plan mode en corrigeer die eerst.

Ons oordeel

Ons oordeel: wanneer Codex plan mode het waard is

Wij gebruiken Codex en Claude Code met MKB-teams. Ons verdict: zet plan mode standaard aan voor alles wat meer is dan een kleine, eenduidige wijziging. Het is de goedkoopste manier om een agent te laten werken aan wat jij bedoelt in plaats van wat het denkt dat je bedoelt. Voor kleine klussen sla je het over, want dan betaal je alleen wachttijd en tegoed.

Wanneer wel, wanneer niet

Wel: onbekende code, koppelingen met Exact Online, AFAS, Microsoft 365 of een webshopplatform, en alles waarbij jij de eisen nog niet scherp hebt.
Niet: typfouten, tekstwijzigingen en taken waarbij je de exacte wijziging al kunt opschrijven. Dan is een precieze opdracht in Default sneller.

De fout die we in trainingen het vaakst zien

Deelnemers schrijven een opdracht van één regel, krijgen een keurig plan en klikken direct op uitvoeren. Het plan had een aanname die niemand las. Onze vuistregel: lees minstens de aannames en de bestandenlijst, en schrijf altijd op wat níet mag veranderen. Juist die ene regel voorkomt het meeste herstelwerk.

Nederlandse context

Je kunt in het Nederlands plannen; Codex schrijft het plan dan in het Nederlands. Plan mode verandert niets aan waar je data heen gaat of aan training op je data: dat bepaalt je abonnement. Werk je met klantgegevens, kies dan Business of Enterprise en lees privacy en zakelijk gebruik. Ken je plan mode al uit Claude Code? De Claude-variant is daar een permissiestand, zie de Claude Code plan mode-tutorial en de vergelijking Claude Code vs Codex. In de ChatGPT, Claude & Gemini Masterclass oefent je team met plannen, bijsturen en afgebakende opdrachten in Codex.