EU AI Act compliant worden?
AI-geletterdheid is verplicht. Onze training maakt je team aantoonbaar compliant.
Dennis Claassen
AI-trainer · 35+ teams getraind
Key Takeaways
- •De Uitvoeringswet AI-verordening regelt wie in Nederland de EU AI Act handhaaft, hoe toezichthouders samenwerken en welke nationale bevoegdheden ze hebben. Dit zijn geen nieuwe verplichtingen — die staan al in de EU AI Act zelf.
- •Publieke consultatie afgerond: het kabinet publiceerde het concept-wetsvoorstel op 20 april 2026 voor internetconsultatie. De reactietermijn sloot op 1 juni 2026.
- •AFM kritisch: AFM-voorzitter Van Geest stelt dat de wet "uitvoerbaar maar onvoldoende" is voor effectief toezicht — de taakverdeling tussen AFM en DNB is omstreden.
- •Tien bestaande toezichthouders krijgen nieuwe AI-taken; de AP wordt coördinerend toezichthouder voor de AI Act als geheel.
- •De EU AI Act geldt nu al, ongeacht of de Uitvoeringswet al in werking is. Wachten op nationale wetgeving is geen excuus voor niet-naleving.
Er is een onderscheid dat de meeste ondernemers niet kennen. De EU AI Act is een Europese verordening die rechtstreeks geldt in alle lidstaten — zonder dat Nederland daar nationaal iets extra's voor hoeft te doen. Maar de verordening regelt niet wíe er in Nederland handhaaft, hoe toezichthouders samenwerken, en welke nationale procedures gelden als er een overtreding is. Dat is wat de Uitvoeringswet AI-verordening (Uvai) regelt.
En die wet is er nog niet.
Wat is de Uitvoeringswet AI-verordening?
De Uitvoeringswet is geen nieuwe set verplichtingen bovenop de EU AI Act. Het is het nationale uitvoeringsraamwerk voor handhaving: welke autoriteit toeziet op welke sector, hoe toezichthouders informatie uitwisselen, en welke procedure geldt als u bezwaar wilt maken.
Op 20 april 2026 publiceerde staatssecretaris Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) het concept-wetsvoorstel voor internetconsultatie (Rijksoverheid; Digitale Overheid). De consultatieperiode liep tot 1 juni 2026.
De kern van het voorstel: het kabinet kiest voor minimale, sectorgerichte implementatie — geen nieuwe nationale regels bovenop de EU AI Act, geen nieuw toezichtorgaan. Bestaande toezichthouders krijgen nieuwe AI-taken binnen hun eigen domein.
Wie gaat Nederland controleren?
Het voorstel verdeelt de handhaving over tien bestaande sectorsupervisors:
| Toezichthouder | Domein |
|---|---|
| Autoriteit Persoonsgegevens (AP) | Coördinerend toezichthouder; verboden AI-toepassingen, transparantie, hoog-risico systemen buiten sectorale toezicht |
| AFM | AI in de financiële sector: beleggingsdienstverleners, beurzen |
| DNB | AI in bankwezen en betalingsverkeer |
| NZa / IGJ | AI in de gezondheidszorg |
| RDI | Markttoezicht op AI-producten (elektronica, machines) |
| Overige supervisors | Onderwijs, rechtspraak, kritieke infrastructuur |
De aanpak heeft een logica: bestaande toezichthouders kennen hun sector al. Maar het creëert ook overlap en grijze gebieden — met name tussen AFM en DNB bij financiële AI-systemen.
AFM: wet is uitvoerbaar, maar niet genoeg
Op 12 juni 2026 publiceerde de AFM haar uitvoeringstoets. Het oordeel van AFM-voorzitter Laura van Geest was ondubbelzinnig:
"Het wetsvoorstel is in beginsel uitvoerbaar, maar gerichte aanpassingen zijn noodzakelijk om het toezicht effectief en toekomstbestendig te maken — denk aan voldoende capaciteit, heldere bevoegdheden en een duidelijke taakverdeling tussen toezichthouders."
De AFM stelt dat de voorgestelde taakverdeling met de DNB te onduidelijk is. In de praktijk zullen veel financiële instellingen te maken hebben met méér dan één toezichthouder voor hetzelfde AI-systeem. Dat vergroot de compliance-last — en de kans op tegenstrijdige interpretaties.
De wet gaat na de Raad van State naar de Tweede Kamer. Een inwerkingtreding eerder dan 2027 is onwaarschijnlijk.
Wat verandert er voor uw bedrijf?
Twee punten zijn cruciaal.
Ten eerste: de EU AI Act geldt nu al. De Uitvoeringswet gaat over handhaving, niet over de inhoudelijke verplichtingen. Die staan al in de EU AI Act zelf. Verboden AI-praktijken zijn verboden. AI-geletterdheid is verplicht. Transparantie voor chatbots gaat in per 2 augustus 2026. Dat verandert niet door te wachten op de Uitvoeringswet.
Ten tweede: als de Uitvoeringswet er is, weet u wie u controleert. Dan kunt u gerichte vragen stellen aan de juiste autoriteit, begrijpt u welke bezwaar- en beroepsprocedure van toepassing is, en kunt u uw compliance-aanpak afstemmen op sectorspecifieke handhaving. Voor de financiële sector betekent dat: zowel AFM als DNB, afhankelijk van uw activiteiten — en de taakverdeling is op dit moment nog onderwerp van discussie.
Wat doet u nu?
De Uvai is in de maak, maar dat ontslaat u niet van de verplichtingen die vandaag al gelden:
- •Categoriseer uw AI-gebruik — welke tools zijn minimaal, beperkt of hoog-risico? Zie ons overzicht van de EU AI Act voor de risicoclassificatie.
- •Zorg voor AI-geletterdheid — verplicht per 2 februari 2025. De AP handhaaft preventief en kijkt al actief mee.
- •Bereid u voor op transparantieverplichtingen — chatbots labelen, deepfakes markeren. Deadline: 2 augustus 2026.
- •Ken uw sectortoezichthouder — in de financiële sector zijn dat AFM en/of DNB; buiten die sector is de AP uw eerste aanspreekpunt voor AI Act-vragen.
- •Volg de Uvai-voortgang — zodra de Raad van State zijn advies geeft, weten we meer over de definitieve taakverdeling en bevoegdheden per toezichthouder.
Wilt u zeker weten dat uw team de regels begrijpt en er in de praktijk mee overweg kan? In onze AI-training voor bedrijven behandelen we verantwoord AI-gebruik en de EU AI Act-kaders hands-on.
Bronnen: Rijksoverheid — Kabinet zet stap met toezicht op Europese AI-regels (20 april 2026); Digitale Overheid — Consultatie Uitvoeringswet AI-verordening van start (20 april 2026); AFM — Uitvoeringswet AI-verordening uitvoerbaar, maar aanpassingen nodig (12 juni 2026).
Veelgestelde vragen
Wat is de Uitvoeringswet AI-verordening?
De Uitvoeringswet AI-verordening (Uvai) is de nationale Nederlandse wet die regelt hoe de EU AI Act in Nederland wordt gehandhaafd. De wet regelt niet welke verplichtingen er gelden — die staan al in de EU AI Act zelf — maar wel: welke toezichthouder toeziet op welk domein, hoe toezichthouders informatie uitwisselen, en welke nationale procedures gelden bij bezwaar en beroep. Het concept-wetsvoorstel werd gepubliceerd op 20 april 2026 voor internetconsultatie, die sloot op 1 juni 2026.
Wie houdt in Nederland toezicht op de EU AI Act?
Nederland kiest voor een hybride model met tien bestaande sectorsupervisors. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) wordt coördinerend toezichthouder voor de AI Act als geheel en is verantwoordelijk voor verboden AI-toepassingen, transparantieverplichtingen en hoog-risico systemen zonder specifieke sectorale toezichthouder. Daarnaast houden de AFM en DNB toezicht op AI in de financiële sector, NZa/IGJ op AI in de zorg, en de RDI op AI-producten. De taakverdeling tussen AFM en DNB is op dit moment nog onderwerp van discussie.
Geldt de EU AI Act al voor mijn bedrijf zonder de Uitvoeringswet?
Ja. De EU AI Act is een Europese verordening die rechtstreeks van kracht is in alle lidstaten, zonder dat een nationale uitvoeringswet vereist is. Verboden AI-praktijken zijn al verboden, AI-geletterdheid is al verplicht (sinds 2 februari 2025), en transparantieverplichtingen voor chatbots en deepfakes gaan in per 2 augustus 2026. De Uitvoeringswet regelt alleen de handhavingsstructuur — niet de inhoudelijke verplichtingen.
Wat zegt de AFM over de Uitvoeringswet AI-verordening?
De AFM publiceerde op 12 juni 2026 haar uitvoeringstoets. AFM-voorzitter Laura van Geest stelt dat het wetsvoorstel "in beginsel uitvoerbaar" is, maar dat "gerichte aanpassingen noodzakelijk zijn om het toezicht effectief en toekomstbestendig te maken." De AFM heeft met name kritiek op de voorgestelde taakverdeling met DNB: financiële instellingen dreigen te maken te krijgen met twee toezichthouders voor hetzelfde AI-systeem, wat de compliance-last vergroot en de kans op tegenstrijdige interpretaties verhoogt.
Wanneer treedt de Uitvoeringswet AI-verordening in werking?
De exacte datum staat nog niet vast. Na verwerking van de adviezen uit de internetconsultatie (gesloten 1 juni 2026) gaat het wetsvoorstel naar de Raad van State voor advies, daarna naar de Tweede Kamer. Een inwerkingtreding eerder dan 2027 lijkt onwaarschijnlijk. De EU AI Act zelf geldt in de tussentijd al rechtstreeks — wachten op de nationale uitvoeringswet is geen excuus voor niet-naleving van de bestaande verplichtingen.
