Nieuws

Uitvoeringswet AI-verordening: wat Nederland zelf regelt, en wat het voor uw bedrijf betekent

De EU AI Act geldt al rechtstreeks, maar Nederland regelt in een aparte wet wie er handhaaft en hoe toezichthouders samenwerken. De consultatie sloot op 1 juni 2026. AFM: 'aanpassingen nodig voor effectief toezicht'. Dit is wat er staat te gebeuren.

Dennis ClaassenDennis Claassen5 min lezen
Boek met gouden omslag en een rood-wit-blauw lint: de Uitvoeringswet AI-verordening voor Nederland

Aantoonbaar AI-geletterd worden?

Artikel 4 van de EU AI Act vraagt om AI-geletterdheid. Onze training maakt je team aantoonbaar geletterd, met deelnamebewijs.

Dennis Claassen

Dennis Claassen

AI-trainer · 35+ teams getraind

AI-geletterdheid training

Key takeaways

Het korte antwoord: de Uitvoeringswet AI-verordening regelt wie in Nederland de EU AI Act handhaaft en hoe toezichthouders zoals de AP, AFM en DNB samenwerken. De wet zelf voegt geen nieuwe verplichtingen toe, die staan al in de EU AI Act.

Er is een onderscheid dat de meeste ondernemers niet kennen. De EU AI Act is een Europese verordening die rechtstreeks geldt in alle lidstaten, zonder dat Nederland daar nationaal iets extra's voor hoeft te doen. Maar de verordening regelt niet wíe er in Nederland handhaaft, hoe toezichthouders samenwerken, en welke nationale procedures gelden als er een overtreding is. Dat is wat de Uitvoeringswet AI-verordening (Uvai) regelt.

En die wet is er nog niet.

Wat is de Uitvoeringswet AI-verordening?

De Uitvoeringswet is geen nieuwe set verplichtingen bovenop de EU AI Act. Het is het nationale uitvoeringsraamwerk voor handhaving: welke autoriteit toeziet op welke sector, hoe toezichthouders informatie uitwisselen, en welke procedure geldt als u bezwaar wilt maken.

Op 20 april 2026 publiceerde staatssecretaris Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) het concept-wetsvoorstel voor internetconsultatie (Rijksoverheid; Digitale Overheid). De consultatieperiode liep tot 1 juni 2026.

De kern van het voorstel: het kabinet kiest voor minimale, sectorgerichte implementatie: geen nieuwe nationale regels bovenop de EU AI Act, geen nieuw toezichtorgaan. Bestaande toezichthouders krijgen nieuwe AI-taken binnen hun eigen domein.

Wie gaat Nederland controleren?

Het voorstel verdeelt de handhaving over tien bestaande sectorsupervisors:

ToezichthouderDomein
Autoriteit Persoonsgegevens (AP)Coördinerend toezichthouder; verboden AI-toepassingen, transparantie, hoog-risico systemen buiten sectorale toezicht
AFMAI in de financiële sector: beleggingsdienstverleners, beurzen
DNBAI in bankwezen en betalingsverkeer
NZa / IGJAI in de gezondheidszorg
RDIMarkttoezicht op AI-producten (elektronica, machines)
Overige supervisorsOnderwijs, rechtspraak, kritieke infrastructuur

De aanpak heeft een logica: bestaande toezichthouders kennen hun sector al. Maar het creëert ook overlap en grijze gebieden: met name tussen AFM en DNB bij financiële AI-systemen.

Werkt u in een sector met een eigen toezichtskader? Zie ook onze uitleg over AI in de zorg (NZa/IGJ-toezicht en de AVG) en AI in het onderwijs, allebei met hun eigen aandachtspunten naast de EU AI Act.

AFM: wet is uitvoerbaar, maar niet genoeg

Op 12 juni 2026 publiceerde de AFM haar uitvoeringstoets. Het oordeel van AFM-voorzitter Laura van Geest was ondubbelzinnig:

"Het wetsvoorstel is in beginsel uitvoerbaar, maar gerichte aanpassingen zijn noodzakelijk om het toezicht effectief en toekomstbestendig te maken: denk aan voldoende capaciteit, heldere bevoegdheden en een duidelijke taakverdeling tussen toezichthouders."

De AFM stelt dat de voorgestelde taakverdeling met de DNB te onduidelijk is. In de praktijk zullen veel financiële instellingen te maken hebben met méér dan één toezichthouder voor hetzelfde AI-systeem. Dat vergroot de compliance-last, en de kans op tegenstrijdige interpretaties.

De wet gaat na de Raad van State naar de Tweede Kamer. Een inwerkingtreding eerder dan 2027 is onwaarschijnlijk.

Wat verandert er voor uw bedrijf?

Twee punten zijn cruciaal.

Ten eerste: de EU AI Act geldt nu al. De Uitvoeringswet gaat over handhaving, niet over de inhoudelijke verplichtingen. Die staan al in de EU AI Act zelf. Verboden AI-praktijken zijn verboden. AI-geletterdheid is verplicht. Transparantie voor chatbots gaat in per 2 augustus 2026. Dat verandert niet door te wachten op de Uitvoeringswet.

Ten tweede: als de Uitvoeringswet er is, weet u wie u controleert. Dan kunt u gerichte vragen stellen aan de juiste autoriteit, begrijpt u welke bezwaar- en beroepsprocedure van toepassing is, en kunt u uw compliance-aanpak afstemmen op sectorspecifieke handhaving. Voor de financiële sector betekent dat: zowel AFM als DNB, afhankelijk van uw activiteiten, en de taakverdeling is op dit moment nog onderwerp van discussie.

Wat doet u nu?

De Uvai is in de maak, maar dat ontslaat u niet van de verplichtingen die vandaag al gelden:

  1. Categoriseer uw AI-gebruik: welke tools zijn minimaal, beperkt of hoog-risico? Zie ons overzicht van de EU AI Act voor de risicoclassificatie.
  2. Zorg voor AI-geletterdheid: verplicht per 2 februari 2025. De AP handhaaft preventief en kijkt al actief mee.
  3. Bereid u voor op transparantieverplichtingen: chatbots labelen, deepfakes markeren. Deadline: 2 augustus 2026.
  4. Ken uw sectortoezichthouder: in de financiële sector zijn dat AFM en/of DNB; buiten die sector is de AP uw eerste aanspreekpunt voor AI Act-vragen.
  5. Volg de Uvai-voortgang: zodra de Raad van State zijn advies geeft, weten we meer over de definitieve taakverdeling en bevoegdheden per toezichthouder.

Wilt u zeker weten dat uw team de regels begrijpt en er in de praktijk mee overweg kan? In onze AI-training voor bedrijven behandelen we verantwoord AI-gebruik en de EU AI Act-kaders hands-on.


Bronnen: Rijksoverheid: Kabinet zet stap met toezicht op Europese AI-regels (20 april 2026); Digitale Overheid: Consultatie Uitvoeringswet AI-verordening van start (20 april 2026); AFM: Uitvoeringswet AI-verordening uitvoerbaar, maar aanpassingen nodig (12 juni 2026).

Veelgestelde vragen

  • Wat is de Uitvoeringswet AI-verordening?

    De Uitvoeringswet AI-verordening (Uvai) is de nationale Nederlandse wet die regelt hoe de EU AI Act in Nederland wordt gehandhaafd. De wet regelt niet welke verplichtingen er gelden (die staan al in de EU AI Act zelf) maar wel: welke toezichthouder toeziet op welk domein, hoe toezichthouders informatie uitwisselen, en welke nationale procedures gelden bij bezwaar en beroep. Het concept-wetsvoorstel werd gepubliceerd op 20 april 2026 voor internetconsultatie, die sloot op 1 juni 2026.

  • Wie houdt in Nederland toezicht op de EU AI Act?

    Nederland kiest voor een hybride model met tien bestaande sectorsupervisors. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) wordt coördinerend toezichthouder voor de AI Act als geheel en is verantwoordelijk voor verboden AI-toepassingen, transparantieverplichtingen en hoog-risico systemen zonder specifieke sectorale toezichthouder. Daarnaast houden de AFM en DNB toezicht op AI in de financiële sector, NZa/IGJ op AI in de zorg, en de RDI op AI-producten. De taakverdeling tussen AFM en DNB is op dit moment nog onderwerp van discussie.

  • Geldt de EU AI Act al voor mijn bedrijf zonder de Uitvoeringswet?

    Ja. De EU AI Act is een Europese verordening die rechtstreeks van kracht is in alle lidstaten, zonder dat een nationale uitvoeringswet vereist is. Verboden AI-praktijken zijn al verboden, AI-geletterdheid is al verplicht (sinds 2 februari 2025), en transparantieverplichtingen voor chatbots en deepfakes gaan in per 2 augustus 2026. De Uitvoeringswet regelt alleen de handhavingsstructuur, niet de inhoudelijke verplichtingen.

  • Wat zegt de AFM over de Uitvoeringswet AI-verordening?

    De AFM publiceerde op 12 juni 2026 haar uitvoeringstoets. AFM-voorzitter Laura van Geest stelt dat het wetsvoorstel "in beginsel uitvoerbaar" is, maar dat "gerichte aanpassingen noodzakelijk zijn om het toezicht effectief en toekomstbestendig te maken." De AFM heeft met name kritiek op de voorgestelde taakverdeling met DNB: financiële instellingen dreigen te maken te krijgen met twee toezichthouders voor hetzelfde AI-systeem, wat de compliance-last vergroot en de kans op tegenstrijdige interpretaties verhoogt.

  • Wanneer treedt de Uitvoeringswet AI-verordening in werking?

    De exacte datum staat nog niet vast. Na verwerking van de adviezen uit de internetconsultatie (gesloten 1 juni 2026) gaat het wetsvoorstel naar de Raad van State voor advies, daarna naar de Tweede Kamer. Een inwerkingtreding eerder dan 2027 lijkt onwaarschijnlijk. De EU AI Act zelf geldt in de tussentijd al rechtstreeks: wachten op de nationale uitvoeringswet is geen excuus voor niet-naleving van de bestaande verplichtingen.

Tags
eu-ai-actuitvoeringswetai-toezichtcompliancenederlandmkb
Dennis Claassen

Geschreven door

Dennis Claassen

Oprichter en AI-trainer

Dennis is de oprichter van Project Impact en traint Nederlandse bedrijven in het effectief gebruiken van AI. Met jarenlange ervaring in tech en onderwijs helpt hij teams om AI praktisch toe te passen.

Meer over Dennis
Verder lezen

Gerelateerde artikelen.

Meer artikelen over dit onderwerp.

Microsoft Agent 365 spoort schaduw AI-agents zoals Claude Code op in het bedrijfsnetwerk
Nieuws

Schaduw AI-agents: zo ontdekt Microsoft of je team Claude Code gebruikt

Microsoft kondigde op 17 november 2026 aan dat Agent 365 nu 60 soorten lokale AI-agents herkent, waaronder Claude Code, OpenAI Codex en GitHub Copilot, ook als niemand ze ooit heeft aangemeld. Elke gevonden agent krijgt een eigen identiteit in Microsoft Entra. Met de grootste valkuil (verbieden in plaats van reguleren), een beslisregel voor wanneer je ingrijpt, en een geconstrueerd voorbeeld van hoe een te harde regel averechts werkt.

17 min lezen
Kantoormedewerker en een digitale agent die samen aan hetzelfde document werken op een scherm
Nieuws

Copilot Notebooks wordt Copilot Workspaces: wat werkt al, wat nog niet

Op Microsoft Ignite 2026 kondigde Microsoft aan dat Copilot Notebooks wordt opgevolgd door Copilot Workspaces, een gedeelde ruimte waarin mensen en agents samen aan een document werken. Home en Office in Copilot zijn sindsdien algemeen beschikbaar. Workspaces en Autopilot niet: die draaien nog alleen in het Frontier-programma, en Autopilot is bij de start zelfs alleen voor klanten in de Verenigde Staten. Wat dat concreet betekent voor een Nederlands team, en wat je deze week al wel kunt doen.

17 min lezen
Agent 365 Business Analytics: Microsofts nieuwe dashboard om te zien wat AI-agents per taak kosten
Nieuws

Agent 365 Business Analytics: grip op wat je AI-agents echt kosten

Microsoft kondigde op 17 november 2026, tijdens Microsoft Ignite, Agent 365 Business Analytics en Agent 365 Cost Management aan: een nieuwe laag die moet laten zien wat je AI-agents kosten, voor wie, en of dat zijn geld waard is. Met een echt gedraaid voorbeeld van een kostenbeleid dat op het eerste gezicht klopt maar een typische denkfout bevat, en de beslisregel voor wanneer je dit al nodig hebt.

16 min lezen

Aantoonbaar AI-geletterd worden?

Artikel 4 van de EU AI Act vraagt om AI-geletterdheid. Onze training maakt je team aantoonbaar geletterd, met deelnamebewijs.

AI-geletterdheid training