Nieuws

Schaduw AI-agents: zo ontdekt Microsoft of je team Claude Code gebruikt

Microsoft kondigde op 17 november 2026 aan dat Agent 365 nu 60 soorten lokale AI-agents herkent, waaronder Claude Code, OpenAI Codex en GitHub Copilot, ook als niemand ze ooit heeft aangemeld. Elke gevonden agent krijgt een eigen identiteit in Microsoft Entra. Met de grootste valkuil (verbieden in plaats van reguleren), een beslisregel voor wanneer je ingrijpt, en een geconstrueerd voorbeeld van hoe een te harde regel averechts werkt.

Dennis ClaassenDennis Claassen17 min lezen
Microsoft Agent 365 spoort schaduw AI-agents zoals Claude Code op in het bedrijfsnetwerk

Een agent voor jullie eigen proces?

Kies een afgebakende taak en werk toe naar een agent met heldere bronnen, rechten en controle.

Dennis Claassen

Dennis Claassen

AI-trainer · 35+ teams getraind

Bekijk de Agent Sprint

Key takeaways

Microsoft Agent 365 ziet sinds 17 november 2026 of iemand in jouw bedrijf Claude Code, GitHub Copilot of een van de andere lokale AI-agents gebruikt, ook als niemand dat ooit bij IT heeft aangemeld. Microsoft noemt dit schaduw AI-agents: software die een medewerker zelf installeert, buiten elk contract of elke licentie om. Werkt die agent op een apparaat dat al onder Microsoft Defender en Intune valt, dan ziet jouw IT-afdeling hem vanaf nu vanzelf opduiken.

Microsoft kondigde dit zelf aan op zijn security blog tijdens Ignite 2026: de discovery breidt uit met 35 nieuwe typen, naar 60 in totaal, inclusief Claude Code, OpenAI Codex en GitHub Copilot. Werkt jouw team met Claude Code zonder dat IT daar ooit bewust voor koos, dan is dit de eerste keer dat iemand daar automatisch zicht op krijgt, in plaats van dat je het pas ontdekt als er iets misgaat.

Schaduw AI-agents: wat Microsoft op Ignite 2026 precies aankondigde

Microsoft beloofde deze stap al eerder. Bij de algemene beschikbaarheid van Agent 365, op 1 mei 2026, stond "shadow AI discovery through Defender and Intune" er als preview-functie, met een uitbreiding naar "other widely used agents like GitHub Copilot CLI and Claude Code" die toen nog moest komen. Op 17 november kwam die: "Discovery expands by 35 local agent types, to 60 in total, including Claude Code, OpenAI Codex, and GitHub Copilot."

Het mechanisme erachter is simpel, en dat is precies waarom het werkt: Defender en Intune scannen al jarenlang beheerde apparaten op geïnstalleerde software, voor gewone updates en kwetsbaarheden. Microsoft heeft die bestaande scan nu uitgebreid met herkenning van specifieke AI-agent-processen. Er komt geen nieuwe sensor bij, alleen een nieuwe lijst met wat die sensor moet herkennen. Dat verklaart ook meteen de grens: werkt een apparaat niet onder Defender en Intune, dan is er niets om op uit te breiden, en blijft de agent onzichtbaar voor deze laag.

Entra Agent ID: een eigen identiteit voor elke ontdekte agent

Een gevonden agent krijgt niet alleen een plek op een lijst. Microsoft zegt het zelf: "Discovered agents receive a Microsoft Entra Agent ID and can be governed with Conditional Access." Zonder die eigen identiteit draait een agent onder het account van de medewerker die hem startte, met al diens rechten. Mét een Entra Agent ID zet je een losse regel op die agent (alleen vanaf een beheerd apparaat, nooit vanaf een onbekend netwerk) zonder het account van de medewerker zelf te beperken. Het punt is dat die identiteit automatisch ontstaat zodra Defender de agent voor het eerst ziet, zonder dat iemand hem eerst hoeft aan te melden.

Wat Microsoft Agent 365 kost, en wat nog in preview staat

Microsoft Agent 365 kost los 15 dollar per gebruiker per maand, of het zit bij in Microsoft 365 E7. De discovery-uitbreiding van 17 november staat met "available in preview" nog niet op algemeen beschikbaar. Of de discovery zelf meeloopt in je bestaande Defender- en Intune-abonnement, of dat je daarnaast de volledige Agent 365-licentie nodig hebt om de gevonden agents ook te kunnen besturen, maakt Microsoft in deze aankondiging niet expliciet. Check dat bij je eigen licentiepartner voordat je op deze laag plant.

Wat dit verandert voor een Nederlands team dat met Claude Code of GitHub Copilot werkt

Voor de meeste Nederlandse bedrijven verandert er niet morgen iets aan hoe Claude Code of GitHub Copilot werkt. Wat wel verandert: de aanname "we hebben geen contract voor Claude Code, dus niemand gebruikt het" is niet langer houdbaar als onderbouwing. Een developer installeert Claude Code met één regel in de terminal en een persoonlijk account; daar is geen inkooporder, geen IT-ticket en geen goedkeuring voor nodig. Vanaf nu ziet Defender dat installatiemoment, als het apparaat onder beheer staat.

Dat is winst voor de teams die Claude Code of GitHub Copilot al bewust en verantwoord gebruiken: hun agent krijgt nu een eigen, beheerbare identiteit in plaats van dat hij meeloopt in het grijze gebied. Het is een ander verhaal voor een agent met een MCP-server die verbinding maakt met een interne database of een klantsysteem: die agent heeft niet alleen leestoegang tot tekst, maar schrijftoegang tot een systeem. Precies daar moet een IT-afdeling nu een keuze maken, en die keuze is het onderwerp van de beslisregel hieronder.

Microsoft ontdekt alleen wat er draait, niet hoe de agent zich gedraagt. Dat blijft bij de leverancier en bij jouw eigen configuratie. Anthropic beschrijft in de beveiligingsdocumentatie voor Claude Code dat een organisatie met "managed settings" permissies centraal kan afdwingen en gebruik via OpenTelemetry kan monitoren, maar alleen als iemand dat vooraf instelt, en een schaduw-installatie heeft dat per definitie niet gehad. Het grovere alternatief werkt wel vandaag en zonder Defender-licentie: een organisatiebeheerder kan GitHub Copilot CLI volledig uitschakelen via de organisatie- of enterprise-instellingen.

Belangrijk voor de ondernemingsraad en de privacyfunctionaris: deze discovery ziet welke software op een apparaat draait, niet wat een medewerker aan Claude Code of GitHub Copilot vraagt. Dat lijkt meer op een software-inventarisatie dan op inhoudelijke controle, maar het is daarmee niet automatisch vrij van medezeggenschap. Artikel 27 lid 1 van de Wet op de ondernemingsraden geeft de ondernemingsraad instemmingsrecht bij "een regeling inzake voorzieningen die gericht zijn op of geschikt zijn voor waarneming van of controle op aanwezigheid, gedrag of prestaties" van medewerkers (onderdeel l). Let op het woord "geschikt": de wet vraagt niet of je van plan bent mensen te controleren, maar of de voorziening dat zou kúnnen. Een scan die per laptop laat zien welke agent een medewerker zelf installeerde, voldoet daar vrij makkelijk aan, ook als je hem alleen voor inventarisatie aanzet. Leg die vraag bij je eigen OR of privacyfunctionaris neer voordat je de discovery aanzet, niet achteraf: instemming vooraf is de volgorde die het artikel voorschrijft.

De grootste valkuil bij schaduw AI-agents: verbieden in plaats van reguleren

De instinctieve reactie op een "schaduw-AI"-melding is een verbod: blokkeer het programma, klaar. Dat werkt averechts, en de reden is mechanisch, niet moreel. Een Conditional Access-regel die "alle onbekende lokale agents" blokkeert, grijpt alleen in op het beheerde apparaat. De medewerker die Claude Code daar niet meer kan starten, gebruikt hem een dag later via de browser op zijn eigen account, voor hetzelfde werk. Je hebt dan niet het risico weggenomen, alleen de zichtbaarheid die je net had gewonnen.

Een geconstrueerd maar herkenbaar voorbeeld: op laptop-DEV023 ziet de Agent 365-discovery voor het eerst Claude Code, drie dagen actief, met twee geconfigureerde MCP-servers, waarvan één verbinding maakt met een interne PostgreSQL-database. De IT-afdeling reageert met de snelste, simpelste regel: "blokkeer elke niet goedgekeurde lokale agent." Dat raakt niet alleen laptop-DEV023, maar ook de drie andere developers die Claude Code al veilig en productief gebruikten, zonder enige databasekoppeling. Een week later meldt de discovery-feed nul Claude Code-activiteit op het hele team. Dat lijkt op succes. Het is geen succes: de vier developers werken gewoon door, nu via claude.ai in een privévenster, buiten elk zicht van Defender.

De reparatie kost meer denkwerk dan de blokkade, maar werkt wel: sta Claude Code toe op beheerde apparaten, en beoordeel alleen de MCP-koppeling naar de database, niet de agent zelf. Dat scheidt het onderdeel dat risico draagt (schrijftoegang tot productiedata) van het onderdeel dat dat niet doet (bestanden bewerken in een lokale repository). Doe dit niet als je nog niet weet welke koppelingen er draaien: dan keur je een databaseverbinding goed die je nooit hebt gezien, dus inventariseer eerst, zoals hieronder. Reken op een losse afspraak per koppeling die productiedata raakt, niet op één regel die alles dekt.

Probeer dit vandaag: inventariseer je eigen MCP-koppelingen zonder Agent 365

Alles hierboven hangt aan een preview-functie die je waarschijnlijk nog niet hebt. De beslisregel hieronder draait niet om de agent zelf, maar om de koppeling naar een database of klantsysteem, en díé kun je vandaag al zichtbaar maken, zonder licentie en zonder Defender.

Draai op je eigen machine, of vraag één developer het te doen:

claude mcp list

Dat commando toont de geconfigureerde MCP-servers van Claude Code, met per server of hij draait. De ingebouwde hulp bij dat commando zegt er zelf bij dat servers uit een .mcp.json die nog niet zijn goedgekeurd, als "Pending approval" verschijnen en niet verbonden worden. Dat onderscheid is precies wat je wilt zien: een server die in een projectbestand staat maar nog nooit is goedgekeurd, is iets anders dan een server die al dagen met je productiedatabase praat.

Zoek daarna in de repositories van je team naar het bestand zelf:

git grep -l "mcpServers" -- '*.json' ; ls -a | grep -i mcp

Een .mcp.json in een repository betekent dat de koppeling met de code is meegekomen en dus bij iedereen die de repository uitcheckt op scherp staat, niet alleen bij degene die hem ooit instelde. Dat is de koppeling waar je beleid over gaat.

Wat je hiermee niet ziet: agents op apparaten waar je zelf niet bij kunt, en koppelingen die alleen in iemands persoonlijke configuratie staan. Daarvoor heb je de discovery uit dit artikel alsnog nodig. Reken op een uur voor een eerste lijst over de repositories die je beheert, niet op een volledig beeld van het bedrijf.

Beslisregel: wanneer sta je een ontdekte agent toe, wanneer grijp je in?

Als dit geldtDan doe je ditWaarom de drempel daar ligt
Beheerd apparaat (Intune), agent raakt geen productiedata of klantsysteemToestaan, Entra Agent ID laten registrerenDit is het scenario waar Microsoft de discovery voor bouwde: zicht krijgen zonder de workflow van de developer te breken
De agent heeft een MCP-server of plugin die verbinding maakt met een database, CRM of klantsysteemBeoordelen voordat je toestaat, nooit automatisch blokkeren of goedkeurenHier wordt een coding-agent een ander risico dan een chatvenster: schrijftoegang tot een systeem, niet alleen leestoegang tot tekst
Onbeheerd apparaat (privé-laptop, geen Intune)Reken niet op deze laag; regel het via beleid en afspraken, niet via techniekDe discovery ziet alleen wat al onder Defender- en Intune-beheer staat; een onbeheerd apparaat valt per definitie buiten deze functie
Geen Microsoft 365 E5/E7 of losse Defender/Intune-licentie aanwezigVraag bij je licentiepartner naar de preview-voorwaarden voordat je hierop plantDe functie hangt aan Defender- en Entra-licenties; zonder die laag heb je deze discovery niet, los van wat Agent 365 zelf kost

Uitgewerkt voorbeeld: AI laat de eerste beleidsregel schrijven, en mist de nieuwe techniek

Een echte test, gedraaid door een losse AI-sessie die dit artikel niet kende: de prompt die verderop bij "Doe dit deze week" staat, met als invoer alleen de twee zinnen over Claude Code, GitHub Copilot, Defender en Intune. Het resultaat was een volledige beleidsregel: doel, reikwijdte, toegestaan gebruik, een beoordelingsproces per koppeling (schriftelijke aanvraag, risicobeoordeling, eerst testen met gefingeerde data, registratie met een vervaldatum van maximaal twaalf maanden), en verantwoordelijkheden voor developer en IT. De drie afsluitende vragen waren sterk, onder meer: "Welke coding-agents, extensies en MCP-servers hebben jullie nu al geconfigureerd die toegang hebben tot een database, CRM of klantsysteem, en via welke credentials loopt die toegang?"

Dit stond letterlijk bij de verantwoordelijkheden die de AI voor de IT-verantwoordelijke opschreef:

"IT-verantwoordelijke: beoordeelt en registreert aanvragen, controleert periodiek (steekproef) of er geen ongeautoriseerde koppelingen zijn ontstaan via lokale config-bestanden of MCP-servers."

Dat is bruikbaar, maar niet compleet. De typische fout staat in dat ene woord: "steekproef". Een steekproef vindt een afwijking soms, en vaak te laat. Wat je zelf toevoegt voordat je het beleid instelt: vervang die steekproef door een technische regel, "elke agent met een Entra Agent ID die een nieuwe systeemkoppeling probeert te maken, wordt automatisch tegengehouden tot IT hem goedkeurt". Een taalmodel kent die deze maand uitgebreide Microsoft-functie niet goed genoeg om hem zelf voor te stellen; het valt terug op het generieke, procesmatige antwoord dat in duizenden beleidsdocumenten staat. Dat is het verschil tussen een regel die iemand moet nalopen en een regel die zichzelf handhaaft.

Wat je realistisch mag verwachten

Uit onze AI-werksessies met IT-teams zien we dat een eerste, werkbare Conditional Access-regel voor een nieuw ontdekte agent meestal een halve tot een hele dag kost. Niet het klikken in Entra, dat is een kwartier, maar het gesprek met de developers over welke MCP-verbindingen ze al hadden ingericht en waarom. Reken niet op een regel die in één keer goed staat: in de praktijk stel je hem binnen een week bij, omdat hij net te breed blokkeert (en developers uitwijken) of net te smal (en de databasekoppeling toch doorlaat).

Hoe je na zeven dagen weet of het werkt

Wat deze update niet oplost

Doe dit deze week

  1. Check of je apparaten al onder Defender en Intune vallen

    Zonder die twee ziet deze discovery niets. Weet je dat niet zeker, vraag het na bij wie Microsoft 365 beheert voordat je verder plant.

  2. Vraag je drie grootste developers welke agent en welke MCP-koppelingen ze al gebruiken

    Dit is het gesprek dat de meeste tijd kost, niet de techniek. Gebruik claude mcp list en de zoekopdracht hierboven als startpunt, zodat je het gesprek ingaat met een lijst in plaats van met een open vraag.

  3. Schrijf een eerste regel die de agent toestaat en alleen de systeemkoppeling beoordeelt

    Niet "blokkeer onbekende agents", wel "sta de agent toe op een beheerd apparaat, beoordeel elke koppeling naar een database of klantsysteem apart."

Het agent-recept dat vandaag werkt, is de prompt die hierboven al getest is:

Ik ben IT-verantwoordelijke bij een Nederlands mkb-bedrijf. Mijn team
gebruikt Claude Code en GitHub Copilot op laptops die onder Microsoft
Defender en Intune vallen. Schrijf een korte, interne beleidsregel
(maximaal een A4) die lokale coding-agents toestaat op beheerde
apparaten, en die elke koppeling van die agent met een database, CRM of
klantsysteem apart laat beoordelen voordat die koppeling actief mag
zijn. Sluit af met drie concrete vragen die ik aan mijn developers moet
stellen voordat ik de regel instel.

Plak dit in Claude of ChatGPT, en voeg daarna zelf de technische regel toe die het taalmodel miste: koppel handhaving aan de Entra Agent ID, niet aan een periodieke steekproef.

Wil je dit met je IT-team of developers verder uitwerken, inclusief de Conditional Access-regel zelf en een eigen AI-agent als vervolgstap? Dat past in een Agent Sprint. Wil je eerst breder in kaart brengen welke agents en tools al in je organisatie rondlopen, dat hoort in een AI-werksessie.

AI-training

Wil je AI leren inzetten?

In onze praktische trainingen leer je hoe je ChatGPT, Claude en andere AI-tools effectief inzet voor jouw werk.

Bekijk trainingen

Info

Stand van zaken op 22 november 2026. Microsoft Agent 365: 15 dollar per gebruiker per maand los, of inbegrepen in Microsoft 365 E7. De uitbreiding van de lokale agent-discovery naar 60 typen (inclusief Claude Code, OpenAI Codex en GitHub Copilot), aangekondigd op 17 november 2026 tijdens Ignite, staat expliciet in preview, niet algemeen beschikbaar. De discovery werkt alleen op apparaten die al onder Microsoft Defender en Intune vallen. Check de officiële Microsoft-aankondiging voor de actuele status voordat je hierop beleid baseert: een preview-functie kan nog wijzigen qua naam, licentievoorwaarden of beschikbaarheid.

Bronnen

Onafhankelijke, niet aan Microsoft of Anthropic gelieerde techpers (onder meer Tweakers, Security.nl, Directions on Microsoft en Dutch IT Channel) was niet rechtstreeks te openen op 21 november 2026 om de aankondiging tegen te lezen. De claims in dit artikel steunen daarom op de twee eigen Microsoft-aankondigingen en op de eigen documentatie van Anthropic en GitHub over hun eigen producten, niet op een onafhankelijke derde partij.

Veelgestelde vragen

  • Wat zijn schaduw AI-agents volgens Microsoft?

    Schaduw AI-agents zijn AI-programma's die een medewerker zelf installeert op een werkapparaat, zonder dat IT daar een contract of licentie voor afsloot. Microsoft gebruikt die term voor lokale coding-agents en assistenten die buiten elk goedkeuringsproces om op een laptop draaien. Sinds 17 november 2026 herkent Microsoft Agent 365 deze agents automatisch op apparaten die al onder Microsoft Defender en Intune vallen.

  • Welke agents herkent Microsoft Agent 365, zoals Claude Code en GitHub Copilot?

    Microsoft breidde de discovery tijdens Ignite 2026 uit met 35 nieuwe typen, naar 60 in totaal. Claude Code, OpenAI Codex en GitHub Copilot zijn drie van de agents die Microsoft zelf noemt in zijn aankondiging. De functie staat nog in preview, dus de precieze lijst kan nog veranderen.

  • Wat is Entra Agent ID?

    Entra Agent ID is een eigen identiteit die Microsoft Entra toekent aan een AI-agent, los van het account van de medewerker die hem gebruikt. Zonder die eigen identiteit draait een agent onder de volledige rechten van de gebruiker. Mét een Entra Agent ID kun je met Conditional Access een losse regel op die agent zetten, bijvoorbeeld dat hij alleen werkt vanaf een beheerd apparaat.

  • Kan mijn werkgever zien dat ik Claude Code gebruik op mijn werklaptop?

    Als je werklaptop onder Microsoft Defender en Intune valt, kan je werkgever vanaf 17 november 2026 zien dat Claude Code op dat apparaat geïnstalleerd is. De discovery toont welke software draait, niet wat je aan Claude Code vraagt of welke code je schrijft. Dat is een ander soort inzicht dan het meelezen van gesprekken, maar het kan wel onder het instemmingsrecht van de ondernemingsraad vallen.

  • Werkt deze discovery ook op een privé-laptop of thuiswerkapparaat?

    Nee. De discovery van Microsoft Agent 365 werkt alleen op apparaten die al onder het beheer van Microsoft Defender en Intune staan. Een privé-laptop of een onbeheerd thuiswerkapparaat blijft buiten beeld, ook na deze uitbreiding. Wil je daar ook zicht op, dan regel je dat via beleid en afspraken, niet via deze techniek.

Tags
microsoftentraclaude-codegithub-copilotai-agentsit-beveiligingshadow-ai
Dennis Claassen

Geschreven door

Dennis Claassen

Oprichter en AI-trainer

Dennis is de oprichter van Project Impact en traint Nederlandse bedrijven in het effectief gebruiken van AI. Met jarenlange ervaring in tech en onderwijs helpt hij teams om AI praktisch toe te passen.

Meer over Dennis
Verder lezen

Gerelateerde artikelen.

Meer artikelen over dit onderwerp.

Kantoormedewerker en een digitale agent die samen aan hetzelfde document werken op een scherm
Nieuws

Copilot Notebooks wordt Copilot Workspaces: wat werkt al, wat nog niet

Op Microsoft Ignite 2026 kondigde Microsoft aan dat Copilot Notebooks wordt opgevolgd door Copilot Workspaces, een gedeelde ruimte waarin mensen en agents samen aan een document werken. Home en Office in Copilot zijn sindsdien algemeen beschikbaar. Workspaces en Autopilot niet: die draaien nog alleen in het Frontier-programma, en Autopilot is bij de start zelfs alleen voor klanten in de Verenigde Staten. Wat dat concreet betekent voor een Nederlands team, en wat je deze week al wel kunt doen.

17 min lezen
Agent 365 Business Analytics: Microsofts nieuwe dashboard om te zien wat AI-agents per taak kosten
Nieuws

Agent 365 Business Analytics: grip op wat je AI-agents echt kosten

Microsoft kondigde op 17 november 2026, tijdens Microsoft Ignite, Agent 365 Business Analytics en Agent 365 Cost Management aan: een nieuwe laag die moet laten zien wat je AI-agents kosten, voor wie, en of dat zijn geld waard is. Met een echt gedraaid voorbeeld van een kostenbeleid dat op het eerste gezicht klopt maar een typische denkfout bevat, en de beslisregel voor wanneer je dit al nodig hebt.

16 min lezen
Agent Host Protocol: meerdere schermen die dezelfde AI-agentsessie synchroon volgen
Nieuws

Agent Host Protocol: wat het wel en niet oplost voor Copilot, Claude Code en Codex

Microsoft publiceerde op 28 oktober 2026, met VS Code 1.144, versie 1.0 van het Agent Host Protocol: een open, MIT-gelicenseerde standaard waarmee elke client met een AI-coding-agent kan praten, ongeacht of die agent Copilot, Claude Code of Codex heet. Met een echt gedraaid voorbeeld van wat een AI-model ervan bakt zonder de documentatie te lezen, en de beslisregel voor wanneer dit al iets voor jouw team verandert.

17 min lezen

Een agent voor jullie eigen proces?

Kies een afgebakende taak en werk toe naar een agent met heldere bronnen, rechten en controle.

Bekijk de Agent Sprint