Key Takeaways
- •$2,5 biljoen — zoveel wordt er wereldwijd aan AI uitgegeven in 2026. Een stijging van 44% in één jaar.
- •56% van de CEO's ziet nog geen financieel rendement op AI. Het verschil? Bedrijven die werkprocessen herontwerpen presteren 3x beter.
- •AI-agents zijn de gamechanger van 2026: autonome AI die niet alleen tekst genereert maar zelfstandig taken uitvoert, plant en opvolgt.
- •22,7% van de Nederlandse bedrijven gebruikt AI — verdubbeld in twee jaar. Maar 73% noemt gebrek aan kennis als grootste drempel.
- •Augustus 2026 is de deadline: dan gelden de EU AI Act-regels voor hoog-risico AI-systemen. De tijd om je voor te bereiden is nu.
Er is een kloof aan het ontstaan. Aan de ene kant: bedrijven die AI inzetten om complete werkprocessen te herontwerpen, teams productiever te maken en meetbaar rendement te boeken. Aan de andere kant: bedrijven die nog steeds experimenteren met losse chatbot-gesprekken en zich afvragen waar de ROI blijft.
PwC's CEO Survey 2026 maakt het pijnlijk duidelijk: 56% van de CEO's zegt geen significant financieel voordeel van AI te zien. Slechts 12% rapporteert zowel kostenbesparingen als omzetgroei. Maar de bedrijven die het wél goed doen, hebben bijna 4 procentpunten hogere winstmarges.
Het verschil is niet technologie. Het verschil is aanpak. Dit zijn de zeven trends die 2026 definiëren.
1. AI-agents: van chatbot naar digitale collega
Dit is de trend van 2026. Geen AI meer die alleen antwoorden geeft op vragen, maar AI die zelfstandig taken uitvoert, beslissingen neemt en workflows orkestreert.
Gartner voorspelt dat 40% van de enterprise-applicaties AI-agents zal bevatten tegen eind 2026 — tegenover minder dan 5% in 2025. Deloitte schat de markt voor agentic AI op $8,5 miljard in 2026, groeiend naar $35-45 miljard in 2030.
Wat betekent dat concreet? Denk aan:
- •Sales: een AI-agent die je CRM analyseert, opvolg-mails schrijft, vergaderingen plant en een samenvatting maakt van elk klantgesprek
- •HR: een agent die vacatureteksten schrijft, CV's screent, interviewvragen voorbereidt en onboardingplannen genereert
- •Finance: een agent die facturen categoriseert, afwijkingen signaleert en rapportages samenstelt
Het verschil met een chatbot: je geeft een doel, geen instructie per stap. De agent plant zelf, voert uit, en rapporteert terug.
Info
Gartner noemt AI-agents de "eerste echte uitdaging voor mainstream productiviteitstools in 35 jaar" — een marktdisruptie van $58 miljard.
2. Claude Code, Cursor en de AI-ontwikkelrevolutie
De manier waarop software wordt gebouwd verandert fundamenteel. Anthropic-CEO Dario Amodei stelt dat engineers bij Anthropic zijn gestopt met zelf code schrijven — de AI doet het. Hij voorspelt dat de industrie 6-12 maanden verwijderd is van AI die het meeste programmeerwerk overneemt.
Tools als Claude Code, Cursor en GitHub Copilot zijn niet meer experimenteel — ze zijn productie-tools. GitHub Copilot heeft meer dan 20 miljoen gebruikers, 50.000+ organisaties, en 90% adoptie bij Fortune 100-bedrijven. Ontwikkelaars voltooien taken 55% sneller.
Maar dit gaat verder dan developers. Claude Code met parallel agents — meerdere AI-agents die tegelijkertijd aan verschillende onderdelen van een project werken — laat zien waar we naartoe gaan: AI die niet één taak tegelijk doet, maar tien. Tegelijkertijd. Gecoördineerd.
Dit raakt elk bedrijf. Niet omdat je morgen je IT-afdeling vervangt, maar omdat de kosten en snelheid van softwareontwikkeling fundamenteel verschuiven. Interne tools, automatiseringen en integraties die voorheen maanden en tienduizenden euro's kostten, kunnen in dagen gebouwd worden.
Wil je AI leren inzetten?
In onze praktische trainingen leer je hoe je ChatGPT, Claude en andere AI-tools effectief inzet voor jouw werk.
3. NotebookLM en de kennisrevolutie
Google's NotebookLM is misschien de meest onderschatte AI-tool van 2026. Upload je documenten — handleidingen, rapporten, onderzoeken, notulen — en je hebt een AI die alleen op basis van jouw bronnen antwoorden geeft. Geen hallucinaties, geen verzonnen feiten, alleen informatie uit de documenten die je hebt aangeleverd.
Waar bedrijven dit voor gebruiken:
- •Kennismanagement — alle interne documentatie doorzoekbaar en bevraagbaar maken
- •Onboarding — nieuwe medewerkers een AI-assistent geven die alles weet over het bedrijf
- •Research — tientallen rapporten uploaden en in minuten de kernpunten extraheren
- •Training — automatisch audiobriefings genereren uit interne materialen
De Audio Overview-functie maakt van je documenten een gesprek in podcaststijl — ideaal om complexe informatie toegankelijk te maken voor teams die geen tijd hebben om 80 pagina's te lezen.
4. De ROI-kloof: waarom 56% geen rendement ziet
Dit is het ongemakkelijke verhaal van 2026. De investeringen in AI exploderen — Gartner becijfert $2,52 biljoen wereldwijd — maar de meeste bedrijven zien geen resultaat.
De cijfers van PwC's CEO Survey (4.454 CEO's, 95 landen):
- •56% ziet geen significant financieel voordeel
- •33% rapporteert besparingen óf omzetgroei
- •12% rapporteert beide
- •42% van de bedrijven heeft in 2025 het merendeel van hun AI-projecten gestaakt
PwC Global Chairman Mohamed Kande verwoordt het scherp: "De meeste leiders zijn de basics vergeten." Bedrijven die wél rendement halen, hebben drie dingen gemeen:
- •Ze herontwerpen werkprocessen — PwC stelt dat 80% van de waarde komt uit het herontwerpen van werk, niet uit de technologie zelf
- •Ze schalen voorbij pilots — McKinsey meldt dat slechts een derde van de organisaties AI schaalt, maar die groep ziet dramatisch betere resultaten
- •Ze investeren in mensen — bedrijven met sterke AI-governance en getrainde teams zijn 3x meer kans op meetbaar rendement
Hulp nodig bij AI implementatie?
Plan een vrijblijvend adviesgesprek en ontdek wat AI voor jouw organisatie kan betekenen.
5. Nederland in cijfers: de stand van zaken
Het CBS AI Monitor 2024 geeft het meest complete beeld van AI-adoptie in Nederland:
- •22,7% van de bedrijven (10+ medewerkers) gebruikt AI — bijna verdubbeld ten opzichte van 2023
- •Tekstgeneratie (denk: ChatGPT, Claude) is verdrievoudigd in één jaar: van 4,3% naar 12,3%
- •Marketing en sales is de populairste toepassing (36%), gevolgd door administratie (30%) en R&D (25%)
- •Het verschil naar bedrijfsgrootte is enorm: 59,2% van bedrijven met 500+ medewerkers gebruikt AI, tegenover 17,8% bij 10-19 medewerkers
De drempels zijn duidelijk: 73% noemt gebrek aan ervaring, 49% privacy-zorgen, 42% juridische onzekerheden.
McKinsey's analyse van de Nederlandse arbeidsmarkt laat zien dat AI-adoptie de productiviteitsgroei kan verviervoudigen — van 0,4% naar 1,8% per jaar — en het arbeidstekort met 1,1 miljoen mensen kan verkleinen tegen 2030.
Ondertussen investeert de overheid stevig: €200 miljoen voor de Nederlandse AI Factory, €500 miljoen voor een AI-investeringsfonds, en AI is een integraal onderdeel van het coalitieakkoord 2026-2030.
6. AI en banen: geen vervanging maar verschuiving
Het World Economic Forum voorspelt 170 miljoen nieuwe banen en 92 miljoen verdwijnende banen tegen 2030 — netto 78 miljoen banen erbij. LinkedIn data bevestigt dat AI al 1,3 miljoen nieuwe banen heeft gecreëerd.
In Nederland is "AI Engineer" de snelst groeiende functie volgens LinkedIn. Werknemers met AI-vaardigheden verdienen 56% meer dan hun collega's zonder.
Maar er is een paradox: 89% van de bedrijfsleiders erkent dat hun medewerkers betere AI-vaardigheden nodig hebben, terwijl slechts 6% daadwerkelijk investeert in bijscholing. Deloitte voorspelt dat 36% van de bedrijven verwacht dat minstens 10% van de banen binnen een jaar volledig geautomatiseerd wordt — en 82% binnen drie jaar.
De les: AI vervangt geen mensen, maar mensen die AI gebruiken vervangen mensen die dat niet doen. Investeren in AI-geletterdheid is geen luxe — het is de basis voor werkzekerheid.
7. De EU AI Act-deadline: augustus 2026
Op 2 augustus 2026 worden de regels voor hoog-risico AI-systemen van kracht. Dit raakt direct bedrijven die AI inzetten voor HR en werving, kredietbeoordeling, onderwijs of kritieke infrastructuur.
Wat er verandert:
- •Verplichte risicobeoordeling per AI-systeem
- •Biaspreventie en documentatie van trainingsdata
- •Menselijk toezicht bij AI-beslissingen die mensen raken
- •Registratie in de EU-database voor hoog-risico systemen
- •Boetes tot €35 miljoen of 7% van de jaaromzet
AI-geletterdheid is al verplicht sinds februari 2025. De Autoriteit Persoonsgegevens is aangewezen als toezichthouder. Nederlandse bedrijven die nog geen AI-beleid hebben — en dat is de helft — moeten nu in actie komen.
Let op
Nog 6 maanden tot de EU AI Act-deadline voor hoog-risico systemen. Gebruik je AI voor recruitment, kredietbeoordeling of personeelsbeslissingen? Dan gelden per augustus 2026 strenge eisen voor documentatie, bias-testen en menselijk toezicht.
Wat dit betekent voor jouw bedrijf
De trends zijn duidelijk. AI wordt niet langzamer, goedkoper of eenvoudiger om te negeren. De vraag is niet óf je AI inzet, maar hoe snel je de stap maakt van experimenteren naar structureel inzetten.
Drie stappen om dit kwartaal te zetten:
- •Kies één werkproces om te herontwerpen met AI — niet als add-on, maar vanaf scratch. Denk aan sales-opvolging, klantenservice, contentproductie of rapportage. Begin waar de impact het grootst is.
- •Bereid je voor op augustus 2026 — inventariseer welke AI-tools je gebruikt, classificeer het risiconiveau en stel een AI-beleid op. De helft van de Nederlandse bedrijven heeft dit nog niet gedaan.
- •Train je team — 73% van de niet-adopterende bedrijven noemt gebrek aan kennis als drempel. AI-geletterdheid is al verplicht. Investeer in praktische vaardigheden, niet in theorie.
Wil je je team in één sessie klaarstomen voor de AI-trends van 2026? Bekijk onze ChatGPT, Claude & Gemini Masterclass of plan een vrijblijvend adviesgesprek.
Wil je AI leren inzetten?
In onze praktische trainingen leer je hoe je ChatGPT, Claude en andere AI-tools effectief inzet voor jouw werk.
Bronnen
- •PwC — 29th Annual Global CEO Survey 2026
- •Gartner — Worldwide AI Spending 2026: $2.52 Trillion
- •Gartner — 40% of Enterprise Apps Will Feature AI Agents by 2026
- •Gartner — Top Technology Trends 2026
- •McKinsey — The State of AI 2025
- •McKinsey — Capturing the Generative AI Opportunity for the Dutch Labor Market
- •Deloitte — State of AI in the Enterprise 2026
- •Deloitte — TMT Predictions 2026: Agentic AI
- •CBS — AI Monitor 2024: Dutch AI Adoption
- •CBS — Bedrijven gebruiken AI vaakst voor marketing of verkoop
- •WEF — Future of Jobs Report 2025
- •WEF/LinkedIn — AI Has Already Added 1.3 Million New Jobs
- •LinkedIn — Jobs on the Rise 2026: Europe
- •Fortune — Anthropic CEO: AI to Handle Most Coding in 6-12 Months
- •SURF — Netherlands Gets AI Factory
- •AIC4NL — Vooruitblik 2026
- •Autoriteit Persoonsgegevens — EU AI Act
