AI agents uitgelegd: wat zijn het en wat kun je ermee?

Een klant vraagt naar een levering. De informatie staat in een mail, een orderoverzicht en een planning. Een gewone zoekopdracht helpt je een bron te vinden. Een AI-agent kan, als hij die bronnen en gereedschappen mag gebruiken, gegevens combineren en een conceptantwoord voorbereiden.

Dat is een mogelijk gebruiksvoorbeeld, geen garantie dat ieder agentproduct jouw systemen kan bereiken. Om te kiezen wat bij je bedrijf past, moet je drie vragen beantwoorden: wat mag de agent weten, wat mag hij doen en hoe controleer je het resultaat?

Wat zijn AI agents? De korte versie

Een AI-agent is een AI-systeem dat meerdere stappen kan uitvoeren om een doel te bereiken. Het gebruikt bijvoorbeeld een taalmodel om een opdracht te interpreteren en tools om informatie op te halen of iets te veranderen.

Een opdracht kan zijn: “Vergelijk deze drie offertes en maak een vragenlijst voor de leveranciers.” De agent leest de bestanden, bepaalt relevante criteria, maakt een vergelijking en kan ontbrekende informatie signaleren.

De agent hoeft niet alles zelfstandig af te handelen. Je kunt de uitvoering bewust laten stoppen bij een concept. Of verzending is toegestaan, is een aparte beslissing.

Chatbot, copilot, agent: wat is het verschil?

Deze woorden beschrijven vooral manieren van werken. Producten kunnen meerdere vormen combineren. Ook een chatinterface kan tools gebruiken; alleen de vorm van het venster vertelt dus niet hoeveel zelfstandigheid een systeem heeft.

De grens is niet altijd scherp. Een automatisering kan een AI-stap bevatten, en een agent kan binnen een vaste workflow draaien. Als het proces volledig voorspelbaar is, zijn vaste regels vaak eenvoudiger te controleren.

ChatGPT agents: Work, workspace agents en subagents

Zoek je een ChatGPT agent voor je werk, bepaal dan eerst welk van deze mogelijkheden je bedoelt. Ze zijn niet onderling uitwisselbaar.

Work is beschreven in de officiële gebruiksgids. Workspace agents kunnen via de Workspace Agents API vanuit externe systemen worden gestart. Voor subagents beschrijft OpenAI parallel werk waarvan de uitkomsten worden samengebracht; iedere subagent doet eigen model- en toolwerk en verbruikt daardoor extra tokens. OpenAI: subagents.

En de oude agent mode?

Oudere handleidingen gebruiken “ChatGPT Agent” of “agent mode”. Neem de bijbehorende prijzen en berichtlimieten niet automatisch over als actuele informatie over Work. Kijk naar de mogelijkheden in jouw account en de huidige documentatie.

In onze Work-gebruikersgids vind je de actuele werkwijze met voorbeeldprompts. Wil je weten wat een modelkeuze verandert, lees dan GPT-6 Astra uitgelegd.

Niet alle agents hebben Work of Astra nodig. Een agent kan ook deel zijn van andere bedrijfssoftware of een eigen applicatie. Het begint bij je proces, niet bij één merk.

Wat kunnen AI agents nu al? Concrete voorbeelden

Een beschreven toepassing bij NN

In een interview met EY legt NN's Chief Analytics Officer Tjerrie Smit uit hoe de organisatie agentic AI onderzoekt en inzet in klantprocessen. Hij noemt processen met ongestructureerde informatie, meerdere stappen en veranderende bedrijfsregels als relevante toepassingen. Het interview bespreekt ook governance en het meenemen van medewerkers. EY: hoe NN klantprocessen opnieuw ontwerpt.

Dat is een voorbeeld uit één organisatie. Het bewijst niet dat dezelfde werkwijze of tijdwinst direct overdraagbaar is naar een kleiner bedrijf.

Drie hypothetische toepassingen voor het MKB

Deze voorbeelden zijn door Project Impact bedacht om de taakafbakening zichtbaar te maken. Het zijn geen klantcases.

Voor rapportages kun je beginnen met bestanden. Een koppeling met CRM, mail of planning wordt pas nuttig als duidelijk is welke gegevens de agent regelmatig nodig heeft.

Welke tools kun je vandaag al gebruiken?

Zonder zelf software te bouwen

Voor een afgebakend eindbestand kun je ChatGPT Work onderzoeken. Controleer eerst welke bronnen, plugins en acties beschikbaar zijn. Een herhaalde taak kan vervolgens geschikt zijn voor een planning; daar hoef je niet altijd een aparte agent voor te bouwen.

Een vaste workflow in een automatiseringsplatform past bij voorspelbare overdrachten tussen systemen. Denk aan het doorzetten van een formulier, met een AI-stap die de tekst categoriseert. Het taalmodel hoeft dan niet zelf het hele proces te bepalen.

Met een technische implementatie

Een eigen toepassing geeft meer controle over systeemkoppelingen, logging en foutafhandeling. Daar staat ontwikkel- en beheerwerk tegenover. Kies die route wanneer de eisen niet goed passen binnen de beschikbare standaardmogelijkheden.

Bekijk het stappenplan voor een AI-agent zonder code als je eerst wilt bepalen welk niveau van gereedschap past.

Waarom krijgen agents zoveel aandacht?

Gartner voorspelde in augustus 2025 dat eind 2026 40% van enterprise-applicaties taakgerichte agents zou bevatten. Dat is een voorspelling, geen gemeten gebruikscijfer voor Nederlandse bedrijven. In hetzelfde bericht waarschuwt Gartner dat assistenten geregeld ten onrechte als agents worden gepresenteerd. Gartner: verwachting voor taakgerichte agents.

Voor jouw keuze is het productlabel minder belangrijk dan het gedrag. Kan het systeem de benodigde informatie vinden? Stopt het bij ontbrekende gegevens? Zijn acties terug te vinden? Een demonstratie geeft daar pas antwoord op als die jouw uitzonderingen meeneemt.

Een eerste ChatGPT-agenttaak: van ordergegevens naar conceptmail

Onderstaande oefening gebruikt fictieve gegevens. Maak een klein orderbestand met een ordernummer, contactpersoon, laatste leveringsinformatie en een open vraag. Voeg één uitzondering toe, bijvoorbeeld een ontbrekende leverdatum.

De proef kan in Work wanneer je account die mogelijkheid biedt. Het gewenste gedrag is ook bruikbaar als test voor een andere agentomgeving.

Doel:
Maak conceptantwoorden op de klantvragen in vragen.csv.

Bronnen:
Gebruik alleen vragen.csv, orders.xlsx en leveringsnotities.docx.
Verbind geen andere systemen en bezoek geen websites.

Werkwijze:
1. Koppel iedere vraag aan een ordernummer.
2. Noteer welke bron de inhoud van het antwoord ondersteunt.
3. Ontbreekt de order of leverdatum, zet de vraag in een uitzonderingenlijst.
4. Schrijf per complete vraag een Nederlands concept van maximaal 100 woorden.

Grenzen:
Verzin geen data, prijzen of toezeggingen.
Verstuur niets en wijzig geen bronbestand.

Resultaat:
Een document met de concepten en een tabel met uitzonderingen.
Controleer vóór oplevering alle ordernummers tegen orders.xlsx.

Beoordeel daarna of de ontbrekende leverdatum werkelijk in de uitzonderingenlijst staat. Als de agent alsnog een datum verzint, is de proef niet geslaagd, ook als de overige mails goed geschreven zijn.

Wat kosten AI agents voor een bedrijf?

Kosten bestaan uit meer dan een abonnement. Denk aan verbruik, koppelingen, inrichting, controle en onderhoud. Voor Work en Codex gelden gedeelde gebruikslimieten; de actuele ruimte zie je in je account. Een API-prijs per miljoen tokens is een andere kostenmaat dan een ChatGPT-abonnement. OpenAI: pricing.

Vraag bij een implementatie daarom naar:

• Het verwachte aantal taken en benodigde systemen.
• Kosten voor inrichting en doorlopend gebruik.
• Wie mislukte runs en wijzigingen in brondata oplost.
• Hoeveel controlewerk bij medewerkers blijft liggen.

Een goedkope taak die vaak moet worden hersteld kan duurder uitvallen dan een duurdere, bruikbare uitkomst. Meet beide kanten.

De risico's en beperkingen

Fouten kunnen over meerdere stappen doorwerken

Een verkeerd ordernummer kan leiden tot een verkeerd klantantwoord. Controleer daarom ook tussentijdse koppelingen, niet alleen de formulering van de eindtekst.

Toegang en opdracht zijn verschillende dingen

Geef alleen toegang die de taak nodig heeft. “Verstuur niets” in een prompt is nuttig, maar technische beperkingen zijn sterker dan alleen een instructie. Laat broninhoud zoals mails en websites niet bepalen welke nieuwe acties de agent mag uitvoeren.

Iemand moet eigenaar blijven

Wijs een proceseigenaar aan voor bronnen, controles, uitzonderingen en het stoppen van de automatisering. Personele, financiële en klantbesluiten vragen een passende beoordeling door de verantwoordelijke collega. De precieze eisen hangen af van het proces en de gegevens; het woord “agent” beantwoordt die vraag niet.

Hoe begin je?

1. Kies één taak. Neem een proces met duidelijke input en een uitkomst die je zelf kunt beoordelen.
2. Maak een kleine testset. Voeg normale gevallen én ontbrekende of tegenstrijdige gegevens toe.
3. Beperk de uitvoering. Begin met een concept en minimale toegang.
4. Meet de totale inspanning. Tel voorbereiding, controle en herstel mee.
5. Leg de werkwijze vast. Noteer bronnen, eigenaarschap en wat er gebeurt bij fouten voordat je opschaalt.

Voor een concreet eerste vraagstuk kun je een AI-werksessie gebruiken. Om als team te oefenen met ChatGPT Work, modelkeuze en resultaatcontrole is er de ChatGPT 6 Masterclass. Heb je een afgebakend proces dat meerdere systemen moet verbinden, bekijk dan de Agent Sprint.

Veelgestelde vragen

• Wat is het verschil tussen een chatbot en een AI-agent?

  Een chatbot reageert op vragen en instructies. Een AI-agent kan meerdere stappen uitvoeren richting een doel, bijvoorbeeld informatie verzamelen en een conceptantwoord maken. Producten kunnen beide vormen combineren. Welke acties echt worden uitgevoerd, hangt af van de tools, rechten en inrichting.

• Wat zijn ChatGPT agents?

  Met ChatGPT agents kunnen verschillende mogelijkheden worden bedoeld. Work voert grotere opdrachten uit, workspace agents zijn gepubliceerde agents voor een beheerde workflow en subagents voeren deeltaken uit binnen een grotere opdracht. Een geplande taak hoeft geen eigen workspace agent te zijn. Ook buiten ChatGPT bestaan agents.

• Wat kosten AI-agents voor een klein bedrijf?

  Dat hangt af van abonnement, verbruik, koppelingen, inrichting en beheer. Tel ook de tijd voor controle en herstel mee. Work en Codex delen gebruikslimieten; je eigen gebruiksmeter toont de actuele ruimte. Een API-tokenprijs is geen abonnementsprijs en er bestaat geen universeel bedrag per afgeronde agenttaak.

• Heb je programmeerkennis nodig voor AI-agents?

  Voor een eerste afgebakende taak in een bestaande omgeving zoals ChatGPT Work hoef je niet zelf software te bouwen. Een eigen koppeling, complexe bedrijfslogica of een beheerde implementatie kan wel technische kennis vragen. Kies de aanpak op basis van je taak en systemen.

• Welke bedrijven in Nederland gebruiken AI-agents?

  NN beschrijft in een interview met EY hoe het agentic AI inzet en onderzoekt in klantprocessen. Dat is een voorbeeld uit één organisatie, geen bewijs voor een vaste besparing in andere bedrijven. De MKB-voorbeelden in dit artikel zijn hypothetische oefeningen, geen klantcases.

• Hoe begin je veilig met een AI-agent?

  Gebruik een kleine testset met normale gevallen en uitzonderingen, beperk toegang en laat de agent eerst alleen concepten maken. Controleer brongegevens en resultaat. Wijs iemand aan die fouten beoordeelt en de taak kan stoppen. Een promptinstructie vervangt geen technische toegangsbeperking.