AI vertalen: DeepL, ChatGPT of Claude voor je bedrijf?

Voor de meeste zakelijke teksten werkt AI vertalen prima, maar niet met één tool voor alles. DeepL is een dedicated vertaalmodel en bewaakt de letterlijke inhoud het best, wat je wilt bij een contract of garantiebepaling. ChatGPT en Claude zijn taalmodellen die de hele tekst herschrijven in de doeltaal, en dat werkt beter voor toon en cultuur bij een klantmail. Dezelfde valkuil zie je bij tekst herschrijven met AI: een model dat te veel "verbetert" in plaats van precies over te nemen wat er staat.

Wat is AI vertalen en welke tools doen het?

AI vertalen is een tekst laten omzetten naar een andere taal door een taalmodel, in plaats van door een mens of een woordenboek. Er zijn twee families. DeepL en Google Translate zijn dedicated vertaalmodellen: getraind specifiek op het omzetten van de ene taal naar de andere, zin voor zin. ChatGPT en Claude zijn algemene taalmodellen die vertalen als bijvangst: ze lezen de hele tekst en schrijven een nieuwe versie in de doeltaal.

Dat verschil in bouw verklaart waarom de een beter is in het een. Een dedicated vertaalmodel optimaliseert op nauwkeurigheid per zin. Een taalmodel optimaliseert op een vloeiend resultaat over de hele tekst, en dat gaat soms ten koste van de letterlijke inhoud van één zin. Verderop zie je precies waar dat misgaat.

Een derde weg zit al in veel Microsoft 365-abonnementen: Microsoft Translator voor bedrijven biedt naast gewone tekstvertaling ook documentvertaling en een Custom Translator, waarmee je net als bij een DeepL-glossary een eigen model traint op je vaktermen. Dit artikel vergelijkt DeepL, ChatGPT en Claude, de drie tools waar de meeste Nederlandse bedrijven al een account voor hebben; zit je al volledig in Microsoft 365, zet Translator dan als vierde optie naast de tabel hieronder.

AI vertalen: DeepL, ChatGPT of Claude, wanneer kies je wat?

Geen van de drie is overal beter. De keuze hangt af van wat er op het spel staat als er een nuance verdwijnt.

ChatGPT vertalen: sterk in toon, zwak in exacte overdracht

ChatGPT vertalen werkt goed zodra de tekst context nodig heeft: een klantmail die op maat moet klinken, of een productbeschrijving die om moet naar Amerikaans in plaats van Brits Engels. Het model leest de hele boodschap en herschrijft die, in plaats van zin voor zin om te zetten. Dat is precies waarom het minder geschikt is voor een contract: "herschrijven" en "elke clausule laten staan" bijten elkaar. Verwacht voor een taal met veel digitale bronnen (Frans, Duits, Spaans) een resultaat dat negentig tot vijfennegentig procent klaar is voor gebruik. Voor een taal met weinig digitale bronnen zakt dat merkbaar: Anthropic meet voor Claude Sonnet 4.5 zelf een score van 91,1 procent op Swahili en 79,7 procent op Yoruba ten opzichte van Engels, en bij het kleinere Haiku-model 78,3 en 52,7 procent. Vertaal je naar zo'n taal, laat dan altijd een native speaker meelezen voor je verstuurt.

Claude werkt op hetzelfde principe, met één praktisch voordeel bij lange documenten: een contextvenster dat een heel contract in één keer leest, zodat een term op bladzijde 1 consistent blijft met bladzijde 10. Voor korte teksten maakt dat weinig verschil.

Voorbeeld: vertalen met ChatGPT, de prompt en de fout die erin sloop

Een geanonimiseerde garantiebepaling uit een offerte van een installatiebedrijf, bedoeld voor een Engelstalige inkoper.

De brontekst

Wij vervangen de aandrijfriem kosteloos binnen de garantietermijn van
24 maanden, mits het defect niet is veroorzaakt door verkeerd gebruik
of eigen aanpassingen aan de machine.

De prompt

#CONTEXT: Je bent de vertaler voor een technisch installatiebedrijf. De
lezer is een Engelstalige inkoper die deze garantiebepaling naast het
contract legt. Elke voorwaarde moet blijven staan, ook als de zin
daardoor minder soepel loopt.

#DOEL: Een Engelse vertaling die juridisch dezelfde lading dekt als
het Nederlandse origineel.

#WERKWIJZE:
1. Vertaal zin voor zin, niet vrij herschreven.
2. Controleer of elk woord "mits", "tenzij" of "op voorwaarde dat" een
   letterlijke Engelse tegenhanger krijgt ("provided that", "unless").
3. Lever pas de vertaling, geef geen toelichting erbij.

#BELANGRIJKE REGELS:
- Laat geen voorwaarde, bedrag of termijn weg.
- Controleer voor je antwoordt of elke voorwaarde uit de brontekst ook
  in de vertaling staat.

#BEPERKINGEN: Voeg niets toe dat niet in de brontekst staat.

Wat ChatGPT teruggeeft

We will replace the drive belt free of charge within the 24-month
warranty period.

Vloeiend Engels, en fout. De hele voorwaarde is verdwenen: "mits het defect niet is veroorzaakt door verkeerd gebruik of eigen aanpassingen" staat nergens meer. Uit een Engelstalig contract wordt zo een garantie zonder enige uitsluiting, terwijl het Nederlandse origineel er één had. Onderzoekers noemen dit een omissiefout: de vertaling mist een deel van de brontekst, tegenover een hallucinatie waar er juist iets bij verzonnen wordt. Beide komen voort uit hetzelfde mechanisme: het model kiest de vloeiendste zin, en een korte, onvoorwaardelijke belofte leest nu eenmaal soepeler dan een zin met een bijzin erin.

Wat je repareert voor je verstuurt

We will replace the drive belt free of charge within the 24-month
warranty period, provided that the defect was not caused by improper
use or unauthorised modifications to the machine.

Eén ingreep: de voorwaarde teruggezet, met "provided that" als directe tegenhanger van "mits". Dat kostte een halve minuut lezen en typen, tegen een garantieclaim die je later niet kunt afwijzen als je het niet had gezien. De vaste regel die hieruit volgt: bij elke vertaalde voorwaardelijke zin (mits, tenzij, op voorwaarde dat, alleen als) lees je de brontekst en de vertaling naast elkaar, woord voor woord op dat ene zinsdeel.

Waar AI vertalen misgaat: een voorwaarde die stilletjes verdwijnt

Het voorbeeld hierboven is geen uitzondering. Een taalmodel voorspelt het waarschijnlijkste vervolg van een zin, en een korte, stellige belofte is waarschijnlijker dan een belofte met een uitzondering erin. Zonder een uitdrukkelijke regel in de prompt kiest het model daarom vaker de gladde variant. Een dedicated vertaalmodel als DeepL heeft dit risico minder, omdat het is getraind om overdracht te maximaliseren in plaats van vloeiendheid, maar "minder" is niet "nooit": ook daar controleer je een bindende zin.

De tweede plek waar het misgaat is subtieler: een bedrag of getal dat door eenheidsverwarring verandert (kilogram wordt pond, een decimaalteken schuift op). Dat zie je alleen als je het brondocument ernaast legt. Vertrouw dus nooit op hoe vloeiend een vertaling klinkt als graadmeter voor hoe correct hij is: dat zijn twee losse dingen.

DeepL Pro: wanneer een glossary de moeite waard is

DeepL Pro heeft twee functies die ChatGPT en Claude niet als vast onderdeel hebben: formaliteit en een glossary. De formaliteitsinstelling zet een vertaling standaard naar "more" (formeel) of "less" (informeel), voor talen die dat onderscheid kennen, zodat elke vertaling dezelfde toon aanhoudt zonder dat je dat telkens in een prompt hoeft te zeggen. De glossary koppelt vaste vertalingen aan een term, bijvoorbeeld dat "aandrijfriem" altijd "drive belt" wordt en nooit "transmission belt". Dat werkt via een glossary_id die vastzit aan één bron- en doeltaal: je kunt 'm niet los toepassen op een ander taalpaar.

Dat is meteen de drempel. Onder een woord of twintig vaktermen per maand kost het aanmaken en onderhouden van een glossary meer tijd dan je bespaart met consistente vertalingen. Erboven, of zodra twee collega's dezelfde term verschillend gaan vertalen, verdient de glossary zich terug: je zet 'm één keer op en elke vertaling daarna gebruikt 'm automatisch. ChatGPT en Claude kunnen hetzelfde bereiken door een vaste termenlijst in de systeemprompt te zetten, maar dan moet je die lijst zelf in elke nieuwe chat weer meegeven, want er is geen ingebouwd geheugen dat een term afdwingt.

De scherpe scheidslijn tussen "vertaalmodel" en "taalmodel" trekt overigens langzaam recht. DeepL breidt uit met schrijfhulp buiten pure vertaling (DeepL Write), en ChatGPT en Claude bouwen juist het soort persistent geheugen dat een glossary nu uniek maakt: projectmappen en aangepaste instructies die vaktermen wél onthouden tussen chats. Wie nu een keuze maakt op basis van deze functies, moet er rekening mee houden dat het verschil over een jaar kleiner is. Dat is eigen inschatting op basis van de huidige productrichting, geen bevestigde routekaart van een van beide leveranciers.

Een tweede verschuiving is al zichtbaar: vertalen wordt steeds minder een aparte stap. Microsoft noemt "live en remote communicatie" zelf als toepassing van Translator, en ChatGPT en Claude worden allebei ingezet als onderdeel van agents en werkstromen in plaats van als los invulscherm. Reken erop dat vertalen over een paar jaar vaker automatisch gebeurt in de mailclient of het chatprogramma dat je toch al gebruikt, zonder dat je bewust "vertaal dit" typt. Precies daarom leer je nu de controlegewoonte uit dit artikel: die blijft nodig zodra het een onzichtbare achtergrondstap wordt, want de voorwaarde die verdwijnt zie je dan nog minder snel dan vandaag.

Wat vertaal je niet zomaar in een AI-tool?

Een klantnaam, een adres, een BSN of een medisch detail in een te vertalen tekst is een persoonsgegeven, en dan geldt de AVG zodra een AI-tool die tekst verwerkt. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft gewaarschuwd dat het plakken van zulke gegevens in een gratis AI-chatbot als een datalek kan gelden, omdat de leverancier de tekst kan gebruiken om het model te verbeteren. Regel dit met je account, niet met een zin in je prompt: een prompt bepaalt wat het model schrijft, niet wat de leverancier met je data mag doen.

Neem daarom voor terugkerend werk een zakelijk abonnement met verwerkersovereenkomst, bij DeepL, ChatGPT of Claude. Houd sollicitatiebrieven, ziekmeldingen, medische verslagen en alles met een BSN buiten een vertaaltool, ook de betaalde versie, tenzij je verwerkersovereenkomst dat soort gegevens expliciet dekt. Een simpele vuistregel: staat er een naam, adres of BSN van een klant, patiënt of medewerker in de tekst? Dan alleen op een zakelijk account. Gaat het om je eigen productcopy of een interne notitie zonder namen? Dan mag een gratis account, zolang er geen bedrijfsgeheim in staat. Meer over veilig werken met een zakelijk account staat in ChatGPT privacy en veilig gebruik; de achtergrond staat in het woordenboek onder AVG/GDPR.

Wat AI vertalen oplevert, en hoe je dat na zeven dagen meet

Uit onze trainingen zien we dat een eerste AI-vertaling van interne tekst in 70 tot 80 procent van de gevallen direct bruikbaar is: een teamupdate, een interne notitie, een concept-e-mail aan een buitenlandse collega. Bij klantcommunicatie en offertes zakt dat naar 40 tot 55 procent, omdat toon of een voorwaardelijke zin meestal nog een correctie nodig heeft. Bij contracten en garantiebepalingen geldt een strengere regel: vertrouw nooit meer dan de helft blind, ongeacht welke tool je gebruikt, en lees elke voorwaarde apart na.

Een aanwijzing voor de omvang van dat naleeswerk komt uit een onderzoek van Forrester Consulting, in opdracht van DeepL zelf: een vertaling met ChatGPT-4 had daarin gemiddeld drie keer zoveel handmatige bewerkingen nodig als met DeepL, en Google Translate twee keer zoveel. Neem dat cijfer als richting, niet als hard feit: het onderzoek is niet onafhankelijk, en de uitkomst is precies wat de opdrachtgever wilde laten zien.

Meet zelf na zeven dagen met drie tellingen, zonder tooling:

• Hoeveel keer moest je een voorwaardelijke zin (mits, tenzij, op voorwaarde dat) terugzetten? Daalt dat aantal niet na een week, dan ligt het aan je prompt of glossary, niet aan de tool.
• Hoe vaak liet je een native speaker of collega meelezen, en hoe vaak klopte de toon niet? Meer dan de helft fout betekent: kies bewust ChatGPT of Claude in plaats van DeepL voor dat tekstsoort.
• Hoeveel tijd kostte het nalezen, tegenover zelf schrijven in de doeltaal? Geen tijdwinst na een week duidt op een te complexe brontekst voor AI vertalen; schakel dan een vertaalbureau in.

Doe dit deze week

1. Verzamel je vijf meest voorkomende vertaalde teksten van de afgelopen maand

   Klantmails, offertes, contractregels, marketingtekst: sorteer ze op wat er misgaat als een nuance verdwijnt. Dat bepaalt in de tabel hierboven welke tool je pakt.

2. Draai de prompt hierboven op je eigen tekst

   Vervang de garantiebepaling door je eigen voorwaardelijke zin. Leg brontekst en vertaling naast elkaar en streep aan welke voorwaarde, welk bedrag of welke termijn niet overkwam.

3. Beslis per tekstsoort, schriftelijk

   Eén A4: welke tekst mag met ChatGPT of Claude, welke moet via DeepL met controle, en welke gaat sowieso niet in een gratis tool. Deel dat met je team voor iedereen zelf gaat kiezen.

Het agent-recept dat vandaag werkt: zet een vaste vertaalprompt met de #CONTEXT- en #BELANGRIJKE REGELS-secties hierboven klaar in een losse notitie, en plak 'm bij elke vertaling opnieuw in plaats van steeds opnieuw te formuleren. Meer voorbeelden van deze opbouw staan in de promptbibliotheek. Wil je dit met je team structureel oplossen, inclusief een eigen glossary en een vaste workflow, dan bouw je dat in de Agent Sprint. Twijfel je waar te beginnen, plan een kort gesprek.

Bronnen

• Anthropic, Multilingual support. Prestatietabel per taal en praktijkadvies over expliciete taalinstructies en culturele context.
• Anthropic, API and data retention. Standaardbeleid dat data niet voor modeltraining wordt gebruikt zonder uitdrukkelijke toestemming.
• DeepL, OpenAPI-specificatie op GitHub. Werking van de formaliteits- en glossary-parameters, inclusief de koppeling van een glossary aan één taalpaar.
• Microsoft, Microsoft Translator for Business. Overzicht van tekst-, document- en aangepaste vertaalmodellen voor bedrijven.
• Dale et al., HalOmi: A Manually Annotated Benchmark for Multilingual Hallucination and Omission Detection in Machine Translation, EMNLP 2023. Definitie van omissiefouten in machinevertaling, geverifieerd via secundaire bronnen omdat arxiv.org en aclanthology.org deze sessie niet direct bereikbaar waren.
• Forrester Consulting voor DeepL, Total Economic Impact-onderzoek naar bewerkingstijd per vertaaltool, geverifieerd via secundaire bronnen omdat deepl.com deze sessie niet direct bereikbaar was.
• Autoriteit Persoonsgegevens, waarschuwing over persoonsgegevens in AI-chatbots als datalek, geverifieerd via secundaire bronnen omdat autoriteitpersoonsgegevens.nl deze sessie niet direct bereikbaar was.

Veelgestelde vragen

• Wat is het verschil tussen ai vertalen met DeepL en met ChatGPT of Claude?

  DeepL is een dedicated vertaalmodel: getraind om een tekst zin voor zin zo letterlijk mogelijk over te zetten. ChatGPT en Claude zijn algemene taalmodellen die de hele tekst herschrijven in de doeltaal, wat beter werkt voor toon en cultuur maar vaker een voorwaarde of nuance laat vallen. Kies op tekstsoort: DeepL voor contracten en garantiebepalingen, ChatGPT of Claude voor klantmails en marketingtekst.

• Is chatgpt vertalen net zo betrouwbaar als een vertaalbureau?

  Voor interne tekst en klantmails komt chatgpt vertalen in de buurt, mits je een vaste prompt gebruikt en zelf naleest. Voor bindende tekst zoals contracten en garantiebepalingen niet: een taalmodel optimaliseert op een vloeiende zin en laat daardoor soms een voorwaarde vallen. Gebruik daar DeepL met een letterlijke controle, of een vertaalbureau bij echt bindende documenten.

• Kun je zomaar vertalen met ChatGPT voor klantcontact?

  Voor de meeste klantmails en marketingteksten wel, zolang je geen persoonsgegevens van derden of gevoelige bedrijfsinformatie in een gratis account plakt. Gebruik een zakelijk abonnement met verwerkersovereenkomst zodra het om herhaald klantcontact gaat, en laat een native speaker of collega de toon controleren bij belangrijke communicatie.

• Wat kost DeepL Pro en is het nodig naast ChatGPT of Claude?

  DeepL Pro voegt formaliteitsinstellingen, een glossary voor vaste vaktermen en documentvertaling toe aan het gratis DeepL. Het is de moeite waard zodra je meer dan ongeveer twintig vaktermen per maand consistent wilt houden, of structureel contracten en technische documenten vertaalt. Voor incidentele klantmails volstaat een zakelijk ChatGPT- of Claude-abonnement, dat heb je vaak toch al.

• Mag ik bedrijfsgegevens in een AI-vertaaltool plakken?

  Alleen op een zakelijk abonnement met verwerkersovereenkomst, en nooit met gegevens als een BSN, medisch dossier of personeelsdossier, ook niet op de betaalde versie tenzij je dat specifiek hebt geverifieerd. Op gratis plannen van vertaaltools wordt tekst vaak gebruikt om het model te verbeteren, wat volgens de Autoriteit Persoonsgegevens als datalek kan gelden zodra er persoonsgegevens in staan.