EU AI Act: verplichte transparantie over AI-content — wat uw bedrijf moet weten vóór 2 augustus

Uw marketingteam werkte de afgelopen maanden met Midjourney, Adobe Firefly of DALL·E. Ze genereerden beelden voor campagnes, nieuwsbrieven en social posts. Niemand vroeg zich af of dat juridisch verplichtingen meebracht — want de discussie over de EU AI Act ging toch over hoog-risico systemen zoals recruitment-AI en kredietbeoordelingen?

Dat beeld klopt niet. Article 50 van de EU AI Act bevat transparantieverplichtingen die van toepassing zijn op elke organisatie die AI-gegenereerde content inzet of beschikbaar stelt. En die verplichtingen worden afdwingbaar op 2 augustus 2026 — precies dezelfde dag als de hoog-risico AI-regels.

Op 10 juni 2026 publiceerde de European AI Office de definitieve Code of Practice die concreet maakt wat er technisch van u verwacht wordt. De klok tikt. Dit is wat u moet weten.

Wat staat er precies in Article 50?

Article 50 van de EU AI Act regelt de transparantie over AI-systemen en AI-gegenereerde content. Het artikel heeft vier leden die elk een andere categorie adresseren:

Article 50(1) — Interactieve AI-systemen (chatbots) Aanbieders van AI-systemen die zijn bedoeld om met mensen te communiceren, moeten ervoor zorgen dat gebruikers weten dat ze met een AI-systeem spreken — tenzij de context dat al duidelijk maakt. Dit geldt voor klantenservicebots, informatiechatbots en vergelijkbare tools.

Article 50(2) — Aanbieders van generatieve AI Aanbieders van AI-systemen die synthetische afbeeldingen, audio, video of tekst genereren, moeten de outputs machineleesbaar markeren als AI-gegenereerd. Dit is de verplichting die op Midjourney, DALL·E, Adobe Firefly, Sora en vergelijkbare tools van toepassing is: zij moeten watermerken of metadatamarkering inbouwen.

Article 50(3) — Deployers van deepfakes Bedrijven die deepfakes inzetten — AI-gegenereerde of -gemanipuleerde beelden of video van echte personen — moeten de kunstmatige oorsprong duidelijk kenbaar maken. Uitzonderingen zijn er voor satire, fictie en artistieke expressie, mits er een duidelijke markering is.

Article 50(4) — Deployers van AI-tekst over publieke aangelegenheden Bedrijven die AI-gegenereerde tekst publiceren om het publiek te informeren over zaken van publiek belang — denk aan politieke informatie, gezondheidszorg, maatschappelijk nieuws — moeten de AI-origine onthullen. Er zijn uitzonderingen voor menselijk geredigeerde teksten en artistieke expressie.

De Code of Practice: van wet naar technische verplichtingen

De Code of Practice die de European AI Office op 10 juni publiceerde, is geen wet maar een praktische leidraad die uitwerkt HOE aanbieders aan Article 50(2) kunnen voldoen. De vrijwillige Code stelt een twee-laagse aanpak als standaard (Greenberg Traurig, gtlaw.com):

Laag 1 — Digitaal ondertekende metadata Machineleesbare informatie die bij de content wordt opgeslagen en aangeeft dat de content AI-gegenereerd of AI-gemanipuleerd is. De Coalition for Content Provenance and Authenticity (C2PA) levert hiervoor de technische standaard.

Laag 2 — Onzichtbare watermerken Imperceptibele watermerken die direct in de pixels of het audiobestand worden ingebed. Deze overleven compressie en bewerkingen beter dan metadata alleen.

Optionele derde laag — Fingerprinting en logging Een register-database die content bijhoudt en verificatie achteraf mogelijk maakt. Dit is aanvullend, niet verplicht.

De kernboodschap: één techniek is niet genoeg. Aanbieders worden geacht tenminste de eerste twee lagen te implementeren.

Wie doet wat: aanbieder versus deployer

Dit onderscheid is praktisch de sleutel:

De AI-aanbieder (Midjourney, OpenAI/DALL·E, Adobe, Google) draagt de verantwoordelijkheid voor Article 50(2): zij bouwen de watermerken en metadata in bij het genereren van de content. Dat is niet úw taak als gebruiker.

U als deployer (uw bedrijf) heeft twee concrete verplichtingen:

1. •Verwijder de markers niet. Technisch kunnen watermerken worden gestript — dat is niet alleen onverstandig, het wordt onder Article 50 ook een overtreding.
2. •Doe disclosure in specifieke situaties. Gebruikt u AI-gegenereerde beelden van échte personen op een manier die als deepfake kwalificeert? Dan moet u de kunstmatige oorsprong onthullen. Publiceert u AI-tekst over publieke aangelegenheden (politiek, maatschappij, gezondheidszorg)? Dan geldt Article 50(4).

Wat dit concreet betekent voor Nederlandse bedrijven

Hier geldt een genuanceerd beeld — en eerlijkheid vereist dat ik ook vertel wat er NIET verandert.

Marketingteams en contentcreators

Uw team gebruikt AI-beeldgeneratoren voor campagnes, hero-afbeeldingen, social media. De praktische impact:

• •Wat de AI-aanbieder doet: Adobe Firefly, DALL·E en Midjourney zijn al bezig met C2PA-implementatie. Per augustus 2026 zijn ze verplicht watermerken in te bouwen.
• •Wat u doet: controleer of uw beeldworkflow de metadata intact laat. Veel bewerkingssoftware en compressietools strippen metadata stilzwijgend. Stel intern vast welke tools u gebruikt voor AI-beelden en of de exportinstellingen watermerken bewaren.
• •Disclosure in advertenties: de Code of Practice rept over "professionele communicatie" maar de precieze verplichting voor reguliere reclame is nog niet zwart-op-wit. Behandel het als goede praktijk: een discreet "AI-gegenereerd beeld" in de ondertiteling is een eenvoudige bescherming.

Communicatie- en PR-teams

Gebruikt u AI om persberichten of externe communicatie te schrijven? Als die communicatie betrekking heeft op "public interest matters" — reorganisaties, productterugroepingen, maatschappelijk relevante aankondigingen — dan vraagt Article 50(4) om openbaarmaking van de AI-origine. Dit vereist een interne afweging per publicatie.

Schrijft u AI-gegenereerde markt­analyses, sectorberichten of content voor externe stakeholders? Hetzelfde geldt.

Klantenserviceteams met AI-chatbots

Article 50(1) — de verplichting om bij eerste contact te melden dat u met een AI-systeem spreekt — wordt per augustus afdwingbaar. De meeste professionele tools (ChatGPT Enterprise, Claude Teams, Microsoft Copilot Studiochatbots) bevatten al ingebouwde disclosure. Controleer of dit ook geldt voor uw specifieke implementatie, en of de disclosure niet wordt overschreven door aanpassingen in de systeemprompt.

Wat er NIET verandert voor de meeste B2B-bedrijven

• •Gewone AI-gegenereerde teksten voor intern gebruik (samenvattingen, analyses, concepten) vallen niet onder Article 50.
• •AI-tekst in productteksten, e-mails en marketingmaterialen valt doorgaans niet onder Article 50(4), tenzij het content is over maatschappelijke of politieke kwesties.
• •De verantwoordelijkheid voor watermerken ligt primair bij de AI-aanbieder, niet bij u.

De realiteit is: voor het merendeel van het dagelijkse AI-gebruik bij Nederlandse B2B-bedrijven verandert er praktisch weinig, zolang u de AI-afkomst van beelden niet actief verbergt en geen deepfakes inzet.

Boetes: wat riskeert u?

Niet-naleving van de transparantieverplichtingen in Article 50 valt onder het handhavingskader van de EU AI Act. Sancties kunnen oplopen tot:

• •€15 miljoen of 3% van de wereldwijde jaaromzet voor zware schendingen
• •€7,5 miljoen of 1,5% van de omzet voor het verstrekken van onjuiste of misleidende informatie aan toezichthouders

De Autoriteit Persoonsgegevens heeft AI als handhavingsprioriteit voor 2026-2028 benoemd. Het is niet onrealistisch dat zij in de tweede helft van 2026 ook proactief kijkt naar nakoming van Article 50.

Drie concrete stappen voor vandaag

Stap 1: Inventariseer uw AI-contenttools Maak een lijst van alle tools waarmee uw team AI-gegenereerde content produceert: beelden, video, audio, chatbots. Per tool: is de aanbieder al bezig met C2PA-watermerken? (Adobe Firefly: ja. DALL·E/OpenAI: bezig. Midjourney: bezig.)

Stap 2: Controleer uw uitvoerworkflow Gaan AI-gegenereerde beelden door een compressietool, een contentmanagement­systeem of een bewerkingsprogramma voordat ze gepubliceerd worden? Veel van die stappen strippen metadata. Test dit: genereer een beeld met C2PA-ondersteuning, export het via uw standaardworkflow, en controleer via contentcredentials.org/verify of de metadata intact is.

Stap 3: Stel intern vast welke publicaties disclosure vereisen Definieer welke externe communicatie van uw organisatie betrekking heeft op "publieke aangelegenheden" in de zin van Article 50(4). Stel hiervoor een simpele interne check in: wie publiceert AI-tekst extern, over welk onderwerp, en is daar een disclosure-label bij nodig?

Wat de deadline realistisch maakt

Twee augustus is in 47 dagen. Maar anders dan bij de hoog-risico AI-regels — die aanzienlijke documentatie, conformiteitsbeoordelingen en procesaanpassingen vereisen — zijn de Article 50-verplichtingen voor de meeste Nederlandse B2B-bedrijven beheersbaarder.

De grootste verantwoordelijkheid ligt bij de AI-aanbieders: zij moeten de watermerken inbouwen. Uw taak is er voor zorgen dat u die watermerken niet onbedoeld verwijdert, dat uw chatbots disclosure-tekst bevatten, en dat u bij deepfakes of publieke AI-tekst transparant bent.

De Code of Practice die de European AI Office publiceerde, is een praktisch instrument. Voor compliance-teams is het interessant om dit document te bekijken als de concrete specificatie waartegen aanbieders worden beoordeeld — en daarmee ook als referentie voor hoe u contractueel afspraken maakt met uw AI-content-leveranciers.

De hoofdregel voor augustus 2026: weet welke AI-content u inzet, bewaar de herkomstmarkering intact, en wees transparant waar de wet dat vraagt.

Veelgestelde vragen

Moet mijn bedrijf AI-gegenereerde content verplicht labelen per augustus 2026?

Dat hangt af van uw rol. Als u een AI-tool aanbiedt die content genereert (zoals een afbeeldinggenerator), dan bent u verplicht machineleesbare watermerken in te bouwen (Article 50(2) EU AI Act). Als u die tools gebruikt (deployer), is uw directe verplichting kleiner: verwijder de watermerken niet, onthul de AI-origine bij deepfakes, en voeg een disclosure toe als u AI-tekst publiceert over publieke aangelegenheden. De meeste reguliere marketingcontent van B2B-bedrijven valt niet onder de zware disclosure-plicht. Bron: artificialintelligenceact.eu/article/50/, Greenberg Traurig.

Wat is het verschil tussen wat de AI-aanbieder moet doen en wat ons bedrijf als gebruiker moet doen?

De AI-aanbieder (bijv. Adobe Firefly, OpenAI/DALL·E, Midjourney) is verantwoordelijk voor het inbouwen van machineleesbare watermerken en metadata in door hem gegenereerde content. Uw bedrijf als gebruiker (deployer) is verantwoordelijk voor: (1) het niet verwijderen of omzeilen van die watermerken, (2) het onthullen van de kunstmatige oorsprong bij deepfakes of sterk gemanipuleerd echt beeldmateriaal, en (3) het toevoegen van een AI-disclosure bij tekst over publieke aangelegenheden die u extern publiceert. Bron: EU AI Act Article 50, Code of Practice on Transparency of AI-Generated Content (European AI Office, juni 2026).

Welke boetes riskeert mijn bedrijf bij niet-naleving van EU AI Act Article 50?

Schendingen van de transparantieverplichtingen in Article 50 van de EU AI Act kunnen leiden tot boetes van maximaal €15 miljoen of 3% van de wereldwijde jaaromzet (het hoogste van de twee). Voor het verstrekken van onjuiste informatie aan toezichthouders geldt een lagere boete: €7,5 miljoen of 1,5% van de omzet. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft AI als handhavingsprioriteit benoemd voor 2026-2028. Bron: natlawreview.com, artificialintelligenceact.eu.

Valt ChatGPT-gegenereerde tekst ook onder de EU AI Act transparantieverplichting?

Niet automatisch voor alle tekst. OpenAI als aanbieder moet machineleesbare markering inbouwen in AI-gegenereerde tekst (Article 50(2)). Als uw bedrijf die tekst publiceert voor intern gebruik of als reguliere marketingcopy, is er geen aparte disclosure-verplichting. Publiceert u AI-gegenereerde tekst echter om het publiek te informeren over maatschappelijke kwesties, politieke onderwerpen of gezondheidszorg, dan vraagt Article 50(4) om een expliciete AI-disclosure. Twijfelt u of uw content hier onder valt? Raadpleeg uw juridisch adviseur. Bron: Article 50(4) EU AI Act, Greenberg Traurig analyse.

Wat is een machineleesbare markering en hoe werkt dat in de praktijk voor AI-gegenereerde beelden?

Een machineleesbare markering is informatie die is ingebed in het bestand zelf en die door software uitgelezen kan worden — niet door het menselijk oog. De Code of Practice schrijft een twee-laagse aanpak voor: (1) digitaal ondertekende metadata op basis van de C2PA-standaard, die aangeeft dat het content van AI-oorsprong is; (2) een onzichtbaar watermerk dat direct in de pixels is ingebed en compressie overleeft. U kunt controleren of een afbeelding C2PA-metadata heeft via contentcredentials.org/verify. Tools als Adobe Firefly en sommige versies van DALL·E ondersteunen dit al. Midjourney is bezig met implementatie. Bron: Coalition for Content Provenance and Authenticity (C2PA), European AI Office Code of Practice juni 2026.