Meer leren over AI?
AI inzetten voor je team? In onze trainingen leer je het in 4 uur.
Dennis Claassen
AI-trainer · 35+ teams getraind
Key takeaways
- AI voor notarissen werkt vandaag het best op drie taken: een conceptoverzicht maken voor de akte van levering, het Wwft onderzoek voorbereiden, en klantmail opstellen over ontbrekende stukken of een toelichting op een akte. Geen van drie beoordeelt zelf of een cliënt of transactie een risico is.
- De grootste valkuil: een bepaling die wegvalt uit een conceptoverzicht omdat ze afwijkt van het gangbare patroon in een koopovereenkomst, zoals een met de hand toegevoegde ontbindende voorwaarde. Dat raakt direct de reden waarom een notaris alles zelf controleert voor het passeren: een gemiste bepaling in de conceptfase is een fout die pas bij de eindcontrole nog te vangen is.
- Het notariaat heeft het drukker dan ooit. In 2025 passeerden Nederlandse notarissen 2.005.071 akten, 7 procent meer dan in 2024 en het hoogste aantal ooit gemeten, meldt Accountancy Vanmorgen op basis van KNB-cijfers.
- Reken op minuten winst per dossierstap, geen uren. Een conceptoverzicht voor een gemiddelde akte van levering kost zelf uitschrijven ongeveer 15 tot 17 minuten; met AI plus een regel-voor-regel controle wordt dat ongeveer 6 tot 7 minuten, als de koopovereenkomst alleen standaardbepalingen bevat.
- Het cliëntenonderzoek is een resultaatsverplichting, geen adviesvraag. Alle onderdelen moeten altijd worden uitgevoerd; alleen de diepgang mag worden afgestemd op het risico, meldt de notariële kennisbank Via Juridica. AI mag daarbij samenvatten, nooit beoordelen.
Nederlandse notarissen pasten in 2025 een recordaantal akten, 2.005.071 in totaal, 7 procent meer dan het jaar ervoor, meldt Accountancy Vanmorgen op basis van cijfers van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB). Hypotheekakten stegen met 18 procent naar 394.000, overdrachtsakten met 12 procent naar bijna 368.000. AI voor notarissen draait daarom niet om een chatbot die een akte opstelt en verlijdt. Het draait om drie taken die nu al rijp zijn: een conceptoverzicht maken voor de akte van levering, het Wwft onderzoek voorbereiden, en klantmail opstellen. Wil je met je kantoor in kaart brengen welke van deze drie taken bij jullie het meest oplevert, dan is een AI-werksessie de eerste stap. Wat AI daarbij wel en niet zelf mag beslissen staat in toepassing 2 hieronder.
Wat AI voor notarissen vandaag al goed doet
Een notariskantoor heeft twee kenmerken die AI-gebruik anders maken dan bij de meeste beroepen. Elke akte is een authentieke akte met bewijskracht, en de notaris tekent daar persoonlijk voor. En het cliëntenonderzoek onder de Wwft is wettelijk verplicht, met een eigen beoordeling van witwasrisico die niet uitbesteedbaar is aan een tool: "de onderzoeksmaatregelen in het kader van het cliëntenonderzoek zijn geen doel op zich maar een middel om te voorkomen dat misbruik wordt gemaakt van de notariële dienstverlening", meldt de notariële kennisbank Via Juridica. Gebruik AI daarom voor taken waar volume en herhaling de bottleneck zijn, zoals een koopovereenkomst omzetten naar een gestructureerd conceptoverzicht (zie toepassing 1) of losse documenten samenvatten tot één leesbaar dossierblad (toepassing 2). Gebruik het niet voor de beoordeling van wat een bepaling, een UBO of een transactie juridisch betekent: dat blijft bij de notaris, om de reden die bij de valkuil hieronder staat. Vuistregel: "zet dit om in dat format" is een AI-taak, "is dit toegestaan of risicovol" is een beoordeling die bij de notaris blijft.
Toepassing 1: een conceptoverzicht maken voor de akte van levering
De taak: uit een koopovereenkomst van meestal zes tot tien bladzijden haal je de bepalingen die in de akte van levering terugkomen: partijen, object, koopsom, waarborgsom, leveringsdatum, eventuele ontbindende voorwaarden en bijzondere bepalingen. Dat is nu handwerk: lezen, onderstrepen en overtypen in de volgorde van je akte-indeling.
Hoe AI helpt: je laat AI de koopovereenkomst omzetten in een conceptoverzicht van clausules, in dezelfde volgorde als je akte-indeling. Dat werkt omdat het een vertaaltaak is op tekst die al compleet voorhanden is: AI herkent het patroon van een paar tientallen vergelijkbare standaardbepalingen (financieringsvoorbehoud, bouwkundige keuring, lijst van zaken) en zet die om in de juiste volgorde. Het werkt niet voor een bepaling die afwijkt van dat patroon, zoals een met de hand toegevoegde clausule: zie het voorbeeld hieronder. Wat je mag verwachten: zelf uitschrijven kost bij uitsluitend standaardbepalingen ongeveer 15 tot 17 minuten (ruwweg anderhalve minuut lezen per bladzijde, plus 3 tot 5 minuten overschrijven). Met AI plus een controle van elke regel tegen de bron (ongeveer 12 clausules, 25 tot 30 seconden per clausule) kom je op 6 tot 7 minuten in totaal. Niet doen zonder de volledige brontekst naast de AI-output te leggen, want precies daar ligt het risico. Uit onze trainingen: bij een koopovereenkomst met uitsluitend standaardbepalingen kan 7 tot 8 van de 10 conceptoverzichten na die controle ongewijzigd door naar de conceptakte; zodra er een met de hand toegevoegde bepaling in staat, zakt dat naar ongeveer de helft, puur door de kans dat precies die ene regel wordt gemist.
Een voorbeeld: de koopovereenkomst, de prompt en wat er wegvalt
Het volgende voorbeeld is een geconstrueerde, fictieve casus. Een echte koopovereenkomst publiceren kan hier niet: de combinatie van adres, koopsom en de namen van koper en verkoper is direct herleidbaar tot één specifieke transactie, ook na weglating van de namen. Een kandidaat-notaris bij een fictief kantoor werkt een koopovereenkomst door voor een rijtjeswoning. Naast de standaardbepalingen (koopsom, waarborgsom, financieringsvoorbehoud tot een vaste datum, bouwkundige-keuringsclausule) bevat de overeenkomst een met de hand toegevoegde bepaling: koper mag tot twee weken na de levering een nacontrole laten uitvoeren op het platte dak, met herstelkosten boven 1.500 euro voor rekening van verkoper.
#CONTEXT: Je bent de assistent van een kandidaat-notaris die een
koopovereenkomst voorbereidt voor de akte van levering. Je krijgt de
volledige tekst van de koopovereenkomst.
#DOEL: Een conceptoverzicht van alle bepalingen die in de akte van
levering moeten terugkomen, in de vaste volgorde: partijen, object,
koopsom, waarborgsom, leveringsdatum, ontbindende voorwaarden,
bijzondere bepalingen.
#WERKWIJZE:
1. Lees de hele koopovereenkomst, inclusief eventuele bijlagen of
met de hand toegevoegde bepalingen.
2. Zet elke bepaling die feitelijk gevolgen heeft voor de akte onder
het juiste kopje, woordelijk overgenomen uit de brontekst.
3. Markeer met "LET OP:" elke bepaling die afwijkt van een standaard
koopovereenkomst.
#BELANGRIJKE REGELS:
- Laat geen enkele bepaling weg, ook niet als die maar één keer en
los van de rest van de tekst voorkomt.
- Verzin geen bepaling en vul geen bedrag of datum aan die niet
letterlijk in de tekst staat.
- Controleer voor je antwoordt of elke alinea van de brontekst
ergens in je overzicht terugkomt.
Wat AI teruggeeft, een geconstrueerd maar geloofwaardig fragment:
Partijen: [namen], object: vrijstaande rijtjeswoning [adres]
Koopsom: EUR 398.500 k.k.
Waarborgsom: 10% van de koopsom
Leveringsdatum: uiterlijk 6 weken na ondertekening
Ontbindende voorwaarden: financieringsvoorbehoud tot [datum],
bouwkundige-keuringsclausule tot [datum]
Bijzondere bepalingen: geen
Leest overzichtelijk, maar de dakcontrole-clausule ontbreekt volledig, en "bijzondere bepalingen: geen" is feitelijk onjuist. Het model herkende de vier gangbare clausuletypes (koopsom, waarborgsom, levering, financiering en keuring) omdat die in bijna elke koopovereenkomst in dezelfde vorm voorkomen. De met de hand toegevoegde dakcontrole-clausule stond los van die vaste structuur, aan het einde van de overeenkomst, en paste niet in het patroon waarop het model de bepalingen herkende. Dat is geen toeval: Anthropics eigen documentatie over het verminderen van onjuiste AI-uitkomsten beschrijft dat zelfs het meest geavanceerde taalmodel soms tekst genereert die feitelijk onjuist is of niet aansluit bij de gegeven context, zie Reduce hallucinations. Bij een verzonnen detail vult het model een lege plek met een plausibele gok; bij een weggevallen bepaling gebeurt het omgekeerde: een stuk tekst dat niet in het verwachte patroon past, wordt genegeerd in plaats van apart gemarkeerd.
Wat je repareert voordat dit de conceptakte in gaat:
Bijzondere bepalingen: koper mag tot 2 weken na de levering een
nacontrole laten uitvoeren op het platte dak; herstelkosten boven
EUR 1.500 zijn voor rekening van verkoper.
Eén ingreep, maar wel de bepaling die bij een geschil over een lekkage het verschil maakt tussen een kostendekking door verkoper en een slepende discussie. Dat kost twintig tot dertig seconden om toe te voegen zodra je de volledige koopovereenkomst naast het overzicht legt, maar je moet dat wel doen: alleen de AI-output lezen had deze bepaling niet laten opvallen.
Het uittreksel kadaster blijft een aparte stap
AI werkt hier alleen met wat in de koopovereenkomst staat. De actuele eigendomshistorie en eventuele beperkingen (hypotheek, beslag, erfdienstbaarheid) controleer je apart, met een zelf opgevraagd uittreksel kadaster. Zet dat nooit in dezelfde AI-stap: een conceptoverzicht is geen vervanging voor een eigendomscheck die bij het Kadaster hoort.
Toepassing 2: het Wwft onderzoek voorbereiden, niet beoordelen
De taak: voor elke cliënt stel je vast wie hij is, wie de UBO is bij een rechtspersoon, en of er risico-indicatoren zijn (politiek prominente persoon, hoogrisicoland, ongebruikelijk transactiepatroon). Zoals hierboven aangehaald: alle onderdelen van dit onderzoek moeten altijd worden uitgevoerd, alleen de diepgang wordt afgestemd op het risico.
Hoe AI helpt: je laat AI de al verzamelde documenten (legitimatiebewijs, een UBO-registeruittreksel, een korte notitie over de transactie) samenvatten tot één overzichtelijk dossierblad. Dat werkt omdat het een samenvattingstaak is op feiten die je zelf al hebt vastgesteld, niet een nieuwe beoordeling. Het werkt niet voor de vraag of iemand een politiek prominente persoon is of de transactie ongebruikelijk is: dat is een juridische kwalificatie met een wettelijk voorgeschreven vervolgstap, geen samenvatting. Wat je mag verwachten: het samenstellen van een dossierblad uit losse documenten kost zelf ongeveer 10 tot 12 minuten bij een rechtspersoon met een UBO-registeruittreksel erbij. Met AI plus een controle van elk gegeven (ongeveer 8 tot 10 datapunten, 20 tot 30 seconden per punt) kom je op 4 tot 5 minuten controletijd. Niet doen zodra er een PEP-signaal of een niet vast te stellen UBO in het dossier zit: dan geldt de verscherpte onderzoeksplicht hieronder, en die blijft altijd mensenwerk.
Bij een politiek prominente persoon schrijft artikel 8 Wwft een verscherpt onderzoek voor: toestemming van het hoger leidinggevend personeel voor het aangaan van de relatie, vaststellen van de bron van het vermogen, en doorlopende verscherpte controle van de hele relatie, meldt de wettekst zelf via Via Juridica. Die toestemming en die vaststelling zijn besluiten met een wettelijk voorgeschreven verantwoordelijke; een AI-tool kan geen hoger leidinggevend personeel zijn.
Toepassing 3: klantmail over ontbrekende stukken en een toelichting op de akte
De taak: een cliënt vraagt welke stukken nog moeten worden aangeleverd voor het passeren, of wil in gewone taal uitgelegd krijgen wat een clausule in zijn akte betekent. Dat kost tijd omdat je telkens opnieuw dezelfde uitleg in eigen woorden herformuleert.
Hoe AI helpt: je laat AI een conceptmail opstellen op basis van je eigen checklist en de relevante passage uit de akte, in begrijpelijke taal zonder vakjargon. Dat werkt omdat het een herformuleringstaak is op informatie die je zelf al hebt vastgesteld. Het werkt niet als juridisch advies: zodra een cliënt vraagt wat hij "het beste kan doen", is dat een adviesvraag en geen toelichting, en blijft die bij de notaris. Wat je mag verwachten: zelf een toegespitste mail schrijven kost 5 tot 8 minuten, een AI-concept plus personaliseren en controleren 2 tot 3 minuten.
AI voor notarissen: een beslisregel voor dossier, cliëntenonderzoek en klantcontact
| Als dit geldt | Dan doe je dit | Waarom de grens daar ligt |
|---|---|---|
| De koopovereenkomst of oprichtingsdocumenten bevatten alleen standaardbepalingen in de gangbare volgorde | AI mag het conceptoverzicht opstellen, jij controleert elke regel tegen de bron | Patroonherkenning werkt het best op bekende clausules; de controle van ongeveer 12 standaardclausules (5 tot 6 minuten) is korter dan zelf uitschrijven (15 tot 17 minuten) |
| Er staat een met de hand toegevoegde of afwijkende bepaling in (bijzondere ontbindende voorwaarde, niet-standaard erfdienstbaarheid, afwijkende opleverconstructie) | Leg die bepaling zelf naast de AI-output, vertrouw niet op het overzicht alleen | Zoals in het voorbeeld hierboven: een bepaling die afwijkt van het gangbare patroon is precies waar een taalmodel haar negeert in plaats van apart markeert |
| Het cliëntenonderzoek betreft een natuurlijk persoon zonder PEP-signaal, UBO-vraagstuk of ongebruikelijke transactie | AI mag het dossierblad samenstellen uit documenten die je al hebt vastgesteld, jij doet de eindcontrole | Laag risico; de tijdwinst zit in een leesbare samenvatting (4 tot 5 minuten controle tegenover 10 tot 12 minuten zelf samenstellen), niet in de onderliggende beoordeling |
| Er is een PEP-signaal, de UBO is niet vast te stellen, of er speelt een ongebruikelijke transactie | Nooit AI laten bepalen of dit problematisch is; altijd de notaris zelf, met het verscherpte onderzoek van artikel 8 Wwft | Wettelijke verplichting met een voorgeschreven verantwoordelijke (hoger leidinggevend personeel) en persoonlijke beroepsaansprakelijkheid; een taalmodel heeft daar geen positie voor |
| Een klantmail gaat over ontbrekende stukken of een feitelijke toelichting op een standaardclausule | AI mag het concept opstellen, jij verstuurt na een korte check | Laag risico bij een feitelijke boodschap zonder advies over wat de cliënt "het beste kan doen" |
Waar AI voor notarissen misgaat: een bepaling die verdwijnt uit de conceptakte
De drie toepassingen hierboven delen één risico: het spiegelbeeld van het bekende probleem dat een taalmodel iets verzint, zoals hierboven beschreven bij de dakcontrole-clausule. Een taalmodel reproduceert het gangbare patroon betrouwbaar, en negeert juist daarom wat daarbuiten valt in plaats van het apart te markeren.
Dat risico is niet theoretisch: een akte van levering is een authentieke akte, en de notaris ondertekent haar persoonlijk, ongeacht wie de eerste versie voorbereidde. Zonder de controle uit toepassing 1 bereikt een weggevallen bepaling dus niet alleen je volgende concept, maar de akte zelf.
Wat het oplevert, en hoe je dat na zeven dagen meet
Wat na een week beter wordt: de tijd tussen het binnenkomen van een koopovereenkomst en een controleerbaar conceptoverzicht, en hoeveel van je eigen correcties zich herhalen (en dus een vaste regel in je prompt kunnen worden, zoals "markeer elke bepaling die niet in de vier standaardcategorieën past"). Wat niet beter wordt: de juridische beoordeling of een afwijkende bepaling houdbaar is, en de vraag of een cliënt een PEP is. Dat blijft het vakoordeel van de notaris.
Meet het met drie getallen, zonder extra tooling:
- Hoeveel van de laatste tien conceptoverzichten misten een bepaling die wel in de koopovereenkomst stond, of bevatten een bepaling die er niet in stond? Dat moet richting nul. Elke keer dat het gebeurt, zoals de dakcontrole-clausule in het voorbeeld, is een signaal om je promptregel over afwijkende bepalingen aan te scherpen.
- Hoeveel minuten kostte de controle van een conceptoverzicht gemiddeld? Vergelijk dat met de 5 tot 6 minuten uit de rekensom hierboven. Ligt het structureel hoger, dan gebruik je deze toepassing waarschijnlijk op dossiers die te complex zijn voor een eerste AI-conceptronde.
- Hoe vaak moest de notaris bij de eindcontrole voor het passeren nog een inhoudelijke correctie doorvoeren die terug te voeren is op de AI-conceptfase? Dat moet dalen naar (bijna) nul binnen een week. Zolang dat niet zo is, blijft de AI-stap een extra controlelaag, geen tijdwinst.
Privacy en regelgeving: Wwft, AVG en de geheimhoudingsplicht
Een koopovereenkomst, een legitimatiebewijs en een UBO-uittreksel zijn persoonsgegevens, en het verwerken daarvan heeft een wettelijke grondslag nodig. Voor een notaris is dat meestal artikel 6 lid 1 onder c AVG: verwerking die noodzakelijk is om te voldoen aan een wettelijke verplichting, in dit geval de Wet op het notarisambt en de Wwft, meldt de officiële AVG-tekst zelf via gdpr-info.eu. Die grondslag bepaalt wat je mag verwerken, niet hoe je dat met een AI-tool doet: regel daarvoor een zakelijk account met een verwerkersovereenkomst waarin modeltraining op je data is uitgesloten, en zet nooit een cliëntdossier in een gratis consumentenversie van een chatbot.
Dezelfde grens tussen samenvatten en beoordelen geldt voor het cliëntenonderzoek zelf, zie toepassing 2 hierboven, en speelt net zo goed in een andere juridische praktijk: meer daarover staat in AI voor advocaten.
Info
Stand van zaken op 7 november 2026. Welke AI-functie je eigen notariële software (voor dossierbeheer, aktegeneratie of cliëntenonderzoek) precies aanbiedt en onder welke voorwaarden, verschilt per leverancier en per contract. Check dat bij je eigen leverancier en in het kwaliteitshandboek van je kantoor voor je een AI-functie inschakelt op een lopend dossier.
Wat AI hier niet goed kan
AI kan niet beoordelen of een afwijkende bepaling juridisch houdbaar is, en het kan niet bepalen of een cliënt of UBO een politiek prominente persoon is: beide vragen een juridische kwalificatie met een wettelijk voorgeschreven vervolgstap. Het herkent ook geen informele context die nergens op papier staat, zoals een cliënt die eerder al een onduidelijke uitleg kreeg. De drempel uit de meetsectie hierboven is het signaal dat je promptinstructie het probleem is, niet de taak zelf.
Doe dit deze week
Pak een koopovereenkomst van een afgerond dossier erbij
Kies er een met minstens één bijzondere bepaling, zodat je direct ziet of AI die bepaling oppikt of laat vallen.
Draai de prompt hierboven op die koopovereenkomst
Leg het conceptoverzicht naast de volledige brontekst. Streep aan welke bepaling ontbrak of verkeerd was, zoals in het voorbeeld hierboven.
Leg de beslisregel schriftelijk vast voor je kantoor
Eén A4: welke bepalingen altijd een handmatige controle krijgen, wie dat doet, en welke cliëntgegevens nooit in een AI-tool mogen (zie de privacysectie hierboven).
Het recept dat vandaag werkt: bij elke koopovereenkomst zet AI een conceptoverzicht van bepalingen klaar in je akte-indeling, met een LET OP-markering bij elke bepaling die afwijkt van de vier standaardcategorieën. Jij legt dat overzicht naast de volledige brontekst voor het de conceptakte in gaat. Wil je dit met je kantoor structureel opzetten, inclusief de koppeling met jullie eigen notariële software? In een AI-werksessie bouwt je team dat in één dagdeel voor de eigen dossiers, of start je kantoor breder met de Agent Sprint. Twijfel je waar te beginnen, bekijk de trainingen of plan een kort gesprek.
AI-training
Wil je AI leren inzetten?
In onze praktische trainingen leer je hoe je ChatGPT, Claude en andere AI-tools effectief inzet voor jouw werk.
Bronnen
- Accountancy Vanmorgen, Recordaantal notariële akten, stijging vooral door hypotheken en BV's, 14 januari 2026. Zelf geopend. Bron voor het totaal van 2.005.071 akten in 2025, de groei van 7 procent, en de cijfers per aktetype (hypotheken, overdracht, bv-oprichtingen).
- Via Juridica, Cliëntenonderzoek: onderdelen. Zelf geopend. Bron voor het risicogebaseerde uitgangspunt en het citaat dat de onderzoeksmaatregelen geen doel op zich zijn maar een middel tegen witwassen en terrorismefinanciering.
- Via Juridica, PEP-onderzoek (art. 8 lid 6 Wwft). Zelf geopend. Bron voor de letterlijke tekst van artikel 8 Wwft over verscherpt cliëntenonderzoek bij een politiek prominente persoon.
- gdpr-info.eu, Art. 6 GDPR, Lawfulness of processing. Zelf geopend. Bron voor de grondslag "noodzakelijk om te voldoen aan een wettelijke verplichting" (artikel 6 lid 1 onder c AVG).
- Anthropic, Reduce hallucinations. Zelf geopend. Bron voor het mechanisme achter een verzonnen of weggevallen detail: zelfs het meest geavanceerde taalmodel genereert soms tekst die feitelijk onjuist is of niet aansluit bij de gegeven context.
Veelgestelde vragen
Mag een notaris AI gebruiken bij het opstellen van de akte van levering?
Ja, voor het conceptwerk: AI kan een koopovereenkomst omzetten in een conceptoverzicht van bepalingen voor de akte van levering. De notaris blijft persoonlijk verantwoordelijk voor de uiteindelijke akte en controleert elke bepaling zelf tegen de brontekst, ook de bepalingen die afwijken van het gangbare patroon.
Wat is een Wwft onderzoek bij de notaris?
Een Wwft onderzoek is het verplichte cliëntenonderzoek onder de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme: vaststellen wie de cliënt en de UBO zijn, en of er risico-indicatoren zijn zoals een politiek prominente persoon. Alle onderdelen moeten altijd worden uitgevoerd; alleen de diepgang wordt afgestemd op het risico. AI mag de documenten samenvatten, nooit de risicobeoordeling zelf maken.
Moet je zelf een kadaster uittreksel opvragen, of doet AI dat?
Dat vraag je zelf op. AI kan een koopovereenkomst of oprichtingsdocument samenvatten, maar het raadplegen van het Kadaster voor de actuele eigendomshistorie en eventuele beperkingen blijft een handeling die je zelf uitvoert en controleert voordat die gegevens in een conceptakte terechtkomen.
Mag AI beoordelen of een cliënt een politiek prominente persoon (PEP) is?
Nee. Artikel 8 Wwft schrijft bij een PEP een verscherpt onderzoek voor, met toestemming van het hoger leidinggevend personeel en een vaststelling van de bron van het vermogen. Dat zijn besluiten met een wettelijk voorgeschreven verantwoordelijke; een AI-tool kan die rol niet vervullen. AI mag wel helpen de al verzamelde documenten overzichtelijk samen te vatten.
Welke cliëntgegevens mag je niet in een gratis AI-chatbot zetten bij een notariskantoor?
Zet nooit een koopovereenkomst, een legitimatiebewijs, een UBO-uittreksel of een volledig dossier in een gratis consumentenversie van een AI-chatbot. Regel een zakelijk account met een verwerkersovereenkomst waarin modeltraining op je data is uitgesloten. De wettelijke grondslag voor het verwerken van deze gegevens is meestal de wettelijke verplichting uit de Wna en de Wwft, niet toestemming van de cliënt.




